THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASETİNİN TÜM SIRLARINI AÇIYORUZ

Generallerin Bakü buluşması: Azerbaycan – strateji diyalog platformü

 0 Mesaj Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap
3212
Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap

Bakü, 18 Aralık 2018 – Newtimes.az

NATO ve Rusya'nın üst düzey askeri yönetiminin küresel güvenlik konularını Azerbaycan başkentinde görüşmesi artık bir geleneğe dönüştü. ABD Avrupa Kuvvetleri ve NATO Müttefik Kuvvetler Harekat Komutanı Curtis Scaparrotti ve Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov'un tekrar Bakü'de bir araya gelmesi bu yüzden normal kabul edildi. Generaller, dünyada yaşanan askeri konuları ele aldılar. Rusya, NATO kuvvetlerinin sınırlarına yaklaşmasından duyduğu rahatsızlığı ifade etti. Ayrıca Ukrayna, Balkan ve Orta Doğu'da askeri-siyasi durumun oluşturduğu riskler de görüşüldü. Politika uzmanları, böyle önemli bir görüşmenin Bakü'de düzenlenmesinin siyasi, jeopolitik ve askeri açıdan nedenlerini açıklamağa çalışıyorlar. Bu konuda en kapsamlı değerlendirmeyi Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev yaptı. Devlet başkanının değerlendirmesi bağlamında Bakü görüşmesinin jeopolitik önemine değinmek istedik.

İki yıllık deneyim: generaller tekrar Bakü'yü seçti

Bakü, küresel güvenliğin temini için ciddi öneme haiz bir görüşmeye üçüncü kez ev sahipliği yaptı. 12 Aralık tarihte ABD Avrupa Kuvvetleri ve NATO Müttefik Kuvvetler Harekat Komutanı Curtis Scaparrotti ve Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Valeriy Gerasimov, Azerbaycan başkentinde bir araya geldiler. Aynı formatlı görüşme Şubat 2017'den itibaren başlamıştır. Söz konusu görüşme Valeriy Gerasimov ve ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Joseph Dunford arasında gerçekleşti. Eylül 2017'de NATO Askeri Komite Başkanı Orgeneral Petr Pavel ile Orgeneral Valeriy Gerasimov arasındaki görüşme de Bakü'de düzenlendi. Nisan 2018'de yine Bakü'de Gerasimov – Scaparrotti görüşmesi yapıldı.

Dünyada en büyük iki askeri güç, iki sene boyunca üst düzey görüşmelerini Azerbaycan başkenti'nde gerçekleştiriyor. Bu sıradan bir hal olamaz. Adeta son derece önemli görüşmelerin yapılacağı yer dikkatle belirleniyor. Dünya siyasi ve harp tarihinde bu hususu onaylayan çok sayıda bilgiler vardır. Bakü de bu açıdan dikkatle düşünülen bir seçimdir. Peki neden Tiflis, yahut Erivan değil de, Bakü seçildi? Konu Rusya'nın, Güney Kafkasya'ya dahil olduğu andan itibaren Tiflis'in siyasi, diplomatik ve askeri merkez olarak görülmesiyle ilgilidir. Oysa, durum şimdi tamamen değişmiş vaziyetdedir.

Bağımsızlık aşamasında tüm dünya Güney Kafkasya'da gerçek güç sahibinin Bakü olduğuna emin oldu. Bu husus siyasi, ekonomik, jeopolitik, kültürel ve askeri açıdan görülmektedir. Çünkü Gürcistan ve Ermenistan, bağımsızlık döneminde tarafsız tutum sergilemek ve dengeli politika yürütmek açısından başarılı olamadılar. İki ülke jeopolitik güç sahibinden yana tutum sergilediğinden diğeri için şüphe kaynağına dönüştüler. Azerbaycan ise her durumda tarafsız, adaletli ve dengeli ilişkiler prensibine titizlikle sadık kaldı, bunun da sonucunda Güney Kafkasya'da en güvenilir ortak olarak tanınıyor.

Sorunun diğer yönü bağımsız devlet oluşturmak politikasıyla ilgilidir. Azerbaycan,  bölgede egemenliğini, bağımsızlığını ve dış politikada dengeyi sağlamağı başaran tek ülkedir. Bakü, bağımsız devlet kurma sürecini uluslararası hukuk normları çerçevesinde kararlılıkla sürdürüyor. Bunun yanı sıra tüm dünya için büyük öneme haiz projeler gerçekleştiriyor. Avrupa, enerji arz güvenliğinde Azerbaycan'ı önemli ortak olarak görüyor. Rusya, bütün istikametlerde ilişkilerin stratejik ortaklık düzeyine ulaşmasına çalışmaktadır. İran'la sıkı işbirliği mevcut. Türkiye'yle ilişkiler dünyada eşi benzeri bulunmayan işbirliği formatında hızla derinleşiyor. Gürcistan ile Azerbaycan'ın ilişkileri stratejik nitelik arz ediyor.

Azerbaycan'ın ABD ve Avrupa ile sıkı ilişkileri mevcuttur. Ayrıca Bakü, NATO ile faal iş birliği yürütüyor. Azerbaycan, çeşitli uluslararası operasyonlarda aktif şekilde rol alıyor, lojistik hizmetler gösteriyor. Azerbaycan, askeri alanda Rusya'yla en iyi ilişkileri bulunan ülkelerden biridir. Rusya'nın, Azerbaycan'a en çok silah satan ülke olması sıradan bir husus değildir.

Bütün bu hususlar doğal olarak Bakü'nün, ABD ve Rusya generallerinin rahat şekilde bir araya gelip görüşmeler gerçekleştirmeleri için uygun mekan olduğunu onaylıyor. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in açıklaması bu bağlamda durumu açık şekilde ortaya koymaktadır: Devlet başkanı, spor alanında 2018'e ilişkin değerlendirme toplantısında bu konuda şöyle konuştu: ''Dünyada BM'ye üyeliği bulunan 200 civarında ülke vardır. Bu görüşme 200 ülke arasında Azerbaycan'da düzenleniyor. Avrupa'da 50 civarında ülke var. Ancak söz konusu görüşme Azerbaycan'da yapılıyor. Peki, neden? Bunun birkaç nedeni vardır. Öncelikle bize duyulan güven. Azerbaycan çok güvenilir ortak olarak biliniyor. Sözümüzle yaptığımız arasında hiçbir fark bulunmuyor. Verdiğimiz her sözü yerine getiriyoruz ve sözümüzün arkasındayız.'' (Bkz, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, spor alanında 2018'e ilişkin değerlendirme toplantısına katıldı / AZERTAC, 13 Aralık 2018).

İlham Aliyev üç neden hakkında: güven, saygı ve karşılıklı faydalı iş birliği

Cumhurbaşkanı Aliyev, tamamen haklıdır. Dünyanın en güçlü devletleri politikasına, uluslararası alandakı faaliyetine, barışcıl misyonuna inanmadığı bir ülkede küresel güvenlik konularını görüşmezler. Aslında bu güvenin adresi Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'dir. Çünkü devlet başkanı, verdiği sözü tutan lider olduğunu uluslararası toplantılarda, görüşmelerde ve müzakerelerde birkaç kez kanıtladı. İlham Aliyev, şimdiye kadar verdiği vaadlerin hepsini yerine getirdi. Washington'da, Brüksel'de ve Moskova'da bunu çok iyi biliyorlar.

Tüm bu hususlar dünyada Azerbaycan'a büyük saygı kazandırmıştır. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, şu özelliği ayrıca kaydediyor: ''Diğer yönden bize duyulan saygı. Bu gün yürüttüğümüz politika bize dünyada büyük saygı kazandırmıştır. Azerbaycan'a büyük oranda rağbet gösteriyorlar. Bağımsız politika yürüterek gerçek anlamda bağımsız ülke olarak kendimizi kanıtlayabildik. Bu, ikinci nedendir.'' (Bkz, a.g.k.). Hakikaten İlham Aliyev, iş birliği formatlarının gerçekleştirilmesinde, sivilizasyonlar, kültürler ve dinler arasında diyalogun somut anlam kazanmasında, bölgesel ve küresel enerji projelerinin, ulaştırma-tranzit güzergahların, lojistik hizmetlerin oluşturulmasında ve gelişmesinde asıl siyasi lider kararlılığı, güvenilir ortak iradesi ve üst düzeyde verimli faaliyet örneği sundu. Bu konuda ABD, Avrupa ve Rusya devlet başkanları defalarca kendi görüşlerini dile getirdiler. Bu yüzden bağımsız devlet olarak Azerbaycan'a uluslararası kapsamda büyük saygı ve beğeni oluşmuştur.

Nihayet, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ABD ve Rusya generallerinin Bakü'yü seçmesinin üçüncü önemli nedenini net biçimde ifade etti. Devlet başkanı bu konuda şöyle konuştu: ''Üçüncü neden gerek Rusya, gerekse de NATO ile sıkı ilişkilerimizin olmasıyla ilgilidir. Rusya'yla stratejik ortaklık ilişkilerimiz durmadan güçleniyor. NATO ile birçok programlar doğrultusunda beraber çalışıyoruz, yardımlarda bulunuyoruz ve bu konuda diğer faktörlerin de rolü vardır. Ama Azerbaycan toplumunun dikkatini bir kez daha bu hususa çekmek istiyorum: Azerbaycan'da dünya için büyük önemi olan görüşme yapılıyor.'' (Bkz, a.g.k.).

Anlaşıldığı gibi, Azerbaycan yönetimi, iki tarafla somut programlar doğrultusunda hakiki iş birliği yapmak suretiyle önemli ülke olduğunu ispatladı. Bakü, karşılıklı faydalı işbirliğinin kendisi için temel prensib olarak gördüğünü kanıtladı. Eğer diğer taraf bu prensibe tamamen uyarsa, Azerbaycan, hiçbir zaman iş birliğine sırt çevirmez. Rusya ve NATO, askeri ve güvenlik alanlarında Azerbaycan'ın bu özelliklerini göz önünde bulundurarak kendileri için önemli konuları Bakü'de görüşmektedirler.

Bütün bu söylenenlerden NATO ile Rusya'nın Bakü'de son derece önemli konuları ele aldıkları anlaşılıyor. Rusya medyasında yer alan haberlere gore Valeriy Gerasimov ve Curtis Scaparrotti, Avrupa'da, Güney Balkan'da ve bütün dünyada güvenlik ve askeri durumla ilgili detaylı görüşme gerçekleştirdiler. Rusya, NATO'nun kendi sınırları yakınında askeri gücünü arttırmasından rahatsızlığını dile getirdi. Ayrıca Doğu Avrupa'da, Balkan'da ve Orta Doğu'da NATO'nun artan etkisi sonucunda oluşan duruma değinildi. Tabii, bu bağlamda İran konusu da ele alındı. Özellikle Karadeniz ve Azak Denizi'nde yaşanan gerilim, 2019 için planlanan askeri tatbikatlar konusunda da karşılıklı görüş alışverişinde bulunuldu.

Bu bilgilerden de anlaşıldığı üzere Azerbaycan, küresel güvenlik konularının görüşüldüğü stratejik diyalog platformü rolünü oynamaktadır. ABD ve Rusya, dünya çapında çok önemli sorunları Bakü'de ele aldılar. Kuşkusuz, bu müzakereler devam edecektir. Bu yüzden sözünü ettiğimiz müzakerelerin Ermenistan-Azerbaycan Yukarı Karabağ sorununun adaletli şekilde çözümüne katkı sağlaması ihtimali yüksektir. Bakü, küresel çapta siyasi-diplomatik faaliyet alanında kilit bölgesel merkezlerden birine dönüşüyor. Bu sürecin Azerbaycan'ın bağımsızlığının güçlenmesinde büyük rolüne ilişkin hiçbir kuşku duyulmamaktadır.

Newtimes.az

Benzer Makaleler

Diplomatik köşe

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

↳Yeni layihə

Dış basın

Bu adam Erdoğan'a düşman
10 Ekim 2018 Habertürk

Bu adam Erdoğan'a düşman

Daniel Pipes aynı zamanda Erdoğan'a da, Türkiye'ye de düşmandır.

Daha...
Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire
24 Eylül 2018 The Hill

Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire

History is littered with real wars, like those in Afghanistan, Iraq and Vietnam, that were supposed to be won quickly and cheaply but turned out to be the most expensive and inconclusive of quagmires.

Daha...