THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASETİNİN TÜM SIRLARINI AÇIYORUZ

Aşkabat anlaşmaları: Azerbaycan, iş birliğinde yeni ufuklar açıyor

 0 Mesaj Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap
2261
Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap

Bakü, 30 Kasım 2018 – Newtimes.az

21-22 Kasım'da Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın, Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'ta ziyarette bulunması politika uzmanlarının büyük ilgisine neden oldu. Birkaç yıl önce iki ülke arasında ilişkilerde belirli sorunlar ortaya çıkmıştı. Şimdi bu sorunların ortadan kaldırıldığına bütün dünya şahitlik etti. Bu sonuca ulaşılmasında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in benzersiz katkısı bulunuyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı, sabırlı, rasyonel ve ileri görüşlü politika yürüterek kardeş Türkmenistan ile ilişkilerin ihtilaf düzeyine ulaşmasının önüne geçti. Artık iki kardeş ülke stratejik ilişkilerin derinleştirilmesine ve pekiştirilmesine ilişkin programlar üzerinde çalışıyor. Türkmenistan başkentinde imzalanan anlaşmalar bunun somut belirtilerinden biri oldu. Cumhurbaşkanı Aliyev'in ziyaretinin jeopolitik ve ekonomik yönleri ve bu hususların iletişim-ulaştırma alanlarıyla bağlantısı konusuna detaylı değinmek istedik.

Yeni dönem: Bakü-Aşkabat hattında hareketlilik artıyor

Azerbaycan-Türkmenistan ilişkilerinde bir süre boyunca zorlukların yaşandığı sır olmamaktadır. Hazar Denizi'nin yasal statüsünün belirlenmemesi enerji sahalarına ilişkin ciddi sorunlara neden olmuştu. Türkmenistan, Azerbaycan'ın haklı tutumunu kabullenmek istemiyordu. Durumu daha da zorlaştırmağa çalışan komşuların da olduğunu unutmamak gerekir. Ancak Milli Lider Haydar Aliyev ve Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in sabırlı ve mantıklı politikası tüm işleri yoluna koydu. Hazar'ın yasal statüsüne ilişkin imzalanan belgeler de bu yönde olumlu etki bırakmaktadır.

Bunun yanı sıra iki kardeş ülke arasında ilişkilerin daha verimli düzeye ulaşmasında ciddi jeopolitik rol oynamış bir hususu kaydetmenin faydalı olacağına inanıyoruz. Bu noktada Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in girişimiyle üçlü iş birliği formatının gerçekleşmesini kastediyoruz. Bu bağlamda Azerbaycan-Türkiye-Türkmenistan işbirliği formatı gerçekleştiriliyor. Üç kardeş ülkenin devlet başkanlarının görüşmeleri bütün alanlarda ilerlemenin sağlanmasına önemli katkıda bulundu. İlham Aliyev'in girişimcisi olduğu iş birliği formatları sırasında Türkmenistan'ın da dahil olduğu formatın verimli olduğunu özellikle belirtmek gerekiyor. Dünya medyası ve uzmanlar, Azerbaycan'la Türkmenistan arasındaki stratejik partnerliğin beklenen düzeye ulaştığını kaydediyorlar. Bu tez, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın 21-22 Kasım'da Aşkabat'a yaptığı resmi ziyaretin ardından kesinleşti. İlham Aliyev, daha bir tarihi ziyareti büyük başarıyla gerçekleştirdi.

Ziyaretin Türkmenistan'ın girişimiyle gerçekleştiğini özellikle vurgulamak gerekir. Türkmenistan'ın davetine İlham Aliyev saygı göstermiştir. Ziyaretin genel manzarası, yapılan görüşmeler ve imzalanan anlaşmalar Azerbaycan devlet başkanının doğru kararlar aldığını ortaya koyuyor. En üst düzeyde karşılanan İlham Aliyev, verimli teklifleri ve düşüncesiyle Türkmenistan-Azerbaycan ilişkilerini yeni düzeye ulaştırmak niyetinde çok samimi olduğunu net şekilde göstermiştir.

İki ülkenin devlet başkanları, Azerbaycan'la Türkmenistan'ı ortak tarih, kültür, etnik köken, geleneklerin bağladığına vurgu yaptılar. Bu husus iki devlet arasında iş birliğinin gelişmesi için ciddi temelin olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda Azerbaycan'la Türkmenistan, jeopolitik alanda, ekonomi, ticaret, ulaştırma ve güvenlik konularında, dış politikanın temel yönlerinde benzer tutum sergiliyorlar. Türkmenistan Cumhurbaşkanı, bu konuda ''Dış politika konularında prensiplerimiz kuşkusuz birbirine benziyor veya örtüşüyor. Yani, biz hem bölgede, hem de bütün dünyada istikrarın ve güvenliğin korunmasından yanayız. Türkmenistan'ın uluslararası alanda tarafsız statüsünden dolayı tüm girişimleri desteklediğiniz için Size müteşekkiriz'', şeklinde konuştu (Bkz, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ve Cumhurbaşkanı Kurbankulu Berdimuhammedov'un heyetlerin katılımıyla görüşmesi / AZERTAC, 22 Kasım 2018).

Azerbaycan Cumhurbaşkanı da iki ülke arasındaki iş birliğinin yönlerine ilişkin düşüncelerini net ve detaylı biçimde dile getirdi. İlham Aliyev, ''Ülkelerimiz arasında ikili iş birliğinin çok yönü bulunuyor. Eminim, şimdiye kadar olduğu gibi gelecekte de uluslararası platformlarda birbirimizi destekleyeceğiz. Bu gün biz ikili görüşmemizde iş birliğine ilişkin pek çok konuları ele aldık ve heyetler çerçevesinde de müzakerelerimizi sürdüreceğiz. Biz gelecek iş birliğinin temel yönlerini ve önceliklerini kaydettik'', diye söylemiştir (Bkz, a.g.k.).

Stratejik partnerlikte daha bir başarı: Yeni İpek Yolu ve Lapis Lazuli projesi

Aşkabat'ta imzalanan belgeler devlet başkanlarının ifade ettiği tezlerin tümüyle gerçek temele dayandığını bir kez daha onayladı. Söz konusu belgeler neredeyse tüm alanları kapsıyor. Belgelerin kapsama alanına ekonomi, ticaret, ulaştırma, iletişim teknolojisi, bilim, eğitim, enerji ve b. dahildir. Bu belgeler hem şimdiki aşamada karşılıklı ilişkileri güçlendirmeği, hem de gelecekte Azerbaycan'la Türkmenistan arasında ekonomi, ticaret ve ulaştırma alanlarında iş birliğini derinleştirmeği öngörüyor. Bu anlamda Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ziyareti sırasında iki kardeş ülke arasında iş birliğinin stratejik yönlerini de ciddi şekilde ele almıştır.

Uzmanlar, ziyaretle ilgili yorumlarında ilginç noktalara vurgu yapıyorlar. Politika uzmanları, Türkmenistan-Azerbaycan ilişkilerinin yeni düzeye ulaştığını kaydediyorlar. Bu noktada daha ziyade haberleşme hususunun önemli olduğu belirtiliyor (Bkz, Örneğin, Lazuritovıy koridor svyazal Ashkhabat i Baku: Energeticheskie proektı ustupili mesto transportnım / Nezavisimaya gazeta, 22 Kasım 2018). Bu hususta uzmanlar, Lapis Lazuli Koridoru projesi çerçevesinde Azerbaycan'la Türkmenistan arasında ulaştırma alanında iş birliğinin gelecekte başarılı olacağına vurgu yapıyorlar.

Lapis Lazuli Koridoru adı verilen projeye ilişkin anlaşma Afganistan, Türkmenistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye arasında 18 Kasım 2017'de Aşkabat'ta Afganistan'la ekonomik iş birliği konulu konferansta imzalandı. Lapis Lazuli Koridoru ifadesi tarih boyunca Afganistan'dan diğer ülkelere taşınan metalın ismiyle ilgilidir. Projenin katılımcıları, tarihi ilişkileri onarmak anlamında bu ismi kullanmışlar. Projede otomobil ve demir yollarını öngören altyapının kullanılması öngörülmektedir.

Konu bununla sınırlı kalmıyor. Uzmanlar, Aşkabat'ta imzalanan anlaşmaların iki ülkenin yeni İpek Yolu projesi çerçevesinde ilişkilerinin daha da derinleşeceğini düşünüyorlar. Bu husus, Çin'den başlayan ulaştırma koridorunun Azerbaycan üzerinden Avrupa'ya kadar uzanması anlamına geliyor. Bakü'nün çevik ve verimli politikası sonucunda Azerbaycan için ciddi jeopolitik anlama haiz bir sorun da çözüme kavuştu. Ermenistan'ın yeni İpek Yolu ile ilgili iddiaları hüsranla sonuçlandı.

Ermenistan yönetimi, Çinden başlayan yeni ulaştırma koridorunun kendi toprağından geçeceğine ilişkin açıklamalar yapıyordu. Bu bağlamda Azerbaycan'ın manevra olanaklarının tükendiği konusunda asılsız tezler ortaya atılmaktaydı. Ancak Azerbaycan yönetimi, İran'la Güney-Batı ve Afganistan, Türkmenistan, Gürcistan ve Türkiye ile Lapis Lazuli Koridoru projesini imzalamakla Ermeniler'i bir kez da yenilgiye uğrattı. Böylece yeni İpek Yolu, Merkezi Asya ve Rusya istikametinden Azerbaycan üzerinden geçmekle gerçekleşebilir. Aşkabat'ta imzalanan anlaşmaların tarihi öneminde bu husus başlıca yer alıyor.

Diğer konu iki ülkenin Hazar bölgesinde iş birliğini geliştirme noktasında mutabakat sağlamasıyla ilgilidir. Uzman yorumcular, imzalanan anlaşmaların yüzde 50'sinin doğrudan Hazar'da iş birliğiyle ilgili olduğunu belirtiyorlar (Bkz, a.g.k.). Zira, Bakü ve Aşkabat, yıllardır ilişkilere engel olan faktörü ortadan kaldırmış oluyorlar. Bu bağlamda hem TANAP'ta, hem diğer enerji projelerinde Türkmenistan'ın katılımı, ayrıca Hazar'ın dibinden geçen boru hattı düşüncesinin gerçekleşmesi mümkün görünüyor.

Bütün bu hususlar Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın Türkmenistan'a ziyaretinin milli devlet kuruculuğu sürecinde önemli aşamalardan biri olarak değerlendirilebileceğini onaylıyor. Uluslararası hukuk normları çerçecesinde Azerbaycan-Türkmenistan ilişkilerinin gelişmesi bölgesel iş birliği ve güvenlik için ciddi katkılar sağlayacaktır. Azerbaycan, gerçek anlamda Hazar bölgesinde ulaştırma ve enerji kavşağına dönüşüyor. Uluslararası projelerin gerçekleşmesinde Bakü'nün rolu daha da artıyor. Azerbaycan, Hazar bölgesindeki tüm devletlerle verimli iş birliği modeline sahiptir. İlham Aliyev'in Aşkabat ziyareti Azerbaycan'ın bağımsız devlet olarak jeopolitik rolünü başarıyla gerçekleştirdiğini bir kez daha ispatladı. Bölgede gerçekleştirilen bütün uluslararası projelerde Bakü'nün imzası bulunuyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın faaliyeti sonucunda bu süreç daha da gelişecek.

Newtimes.az

Benzer Makaleler

Diplomatik köşe

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

↳Yeni layihə

Dış basın

Bu adam Erdoğan'a düşman
10 Ekim 2018 Habertürk

Bu adam Erdoğan'a düşman

Daniel Pipes aynı zamanda Erdoğan'a da, Türkiye'ye de düşmandır.

Daha...
Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire
24 Eylül 2018 The Hill

Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire

History is littered with real wars, like those in Afghanistan, Iraq and Vietnam, that were supposed to be won quickly and cheaply but turned out to be the most expensive and inconclusive of quagmires.

Daha...