THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASETİNİN TÜM SIRLARINI AÇIYORUZ

Washington'un Güney Kafkasya senaryosu: 2019'la ilgili riskli tahminler

 0 Mesaj Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap
3689
Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap

Bakü, 29 Kasım 2018 – Newtimes.az

ABD merkezli düşünce kuruluşu Stratfor, önümüzdeki yıl için yaptığı analizler ve verdiği tahminlerle büyük bir rahatsızlığa neden olmuştur. Stratfor'a göre, 2019 yılında Güney Kafkasya'da Amerika, İran ve Rusya arasında gerilim tırmana, bölge ülkeleri – Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan bundan etkilenebilir. Fakat ABD'nin, söz konusu devletlerin her birine ilişkin farklı yaklaşımları bulunuyor. Stratfor, Washington'un Ermenistan ve Gürcistan'ı Rusya'ya karşı, Azerbaycan'ı ise İran'a karşı kullanmağa çalışacağını iddia ediyor. Bunun için Ermenistan'a silah satışı, Gürcistan'a ise silah satışının yanı sıra ortak askeri tatbikat düzenlemek teklifi yapılacak. Azerbaycan'la ilişkiler hususunda ABD, İran'la ekonomi ve enerji alanında ilişkileri askıya almağı teklif edebilir. Tüm bu hususlar, sonuçta bölgede jeopolitik açıdan riskleri artırabilir. Bu yüzden Stratfor'un tahminlerine dayanarak Güney Kafkasya'da önümüzdeki yıl jeopolitik hareketliliğin değişmesi üzerine yorum yapmak gerekliliği duymaktayız.

Kendi çıkarları uğruna: ABD'nin tehlikeli hedefleri

Stratfor'un 2019 için düzenlediği analitik raporda Güney Kafkasya ve Merkezi Asya faktörlerine ciddi önem verilmektedir. Stratfor, Güney Kafkasya'yı, ABD-Rusya geriliminin bir parçası olarak görüyor. Bu yaklaşım hangi hususlarla ilgilidir? Yani, jeopolitik açıdan son derece önemli olan bu bölge neden büyük güçlerin savaş meydanına dönüşmek zorundadır?

Stratfor, Amerika'nın önümüzdeki yıl için temel hedeflerinden birinin Rusya'yı jeopolitik alanda sıkıştırmak olduğunu iddia ediyor. Bunun için Rusya'yla sınırları bulunan eski sovyet cumhuriyetlerinin topraklarının kullanılması öngörülüyor. Bu husus siyasi, ekonomik, enerji alanlarının yanı sıra askeri alanı da kapsıyor. Net olarak Washington, Rusya'nın komşuluğunda bulunan eski sovyet cumhuriyetleri ile ilişkilerinde silah satışı ve askeri manevralar yapma olanaklarını da gözden geçiriyor.

Medyada yer alan haberlere göre, Amerika yetkilileri, Ermenistan'a silah satmanın ve Gürcistan'da askeri manevralar düzenlemenin sözünü vermişler. Silah satışı meselesine Azerbaycan'ı da dahil etmek planları hakkında haberler de yer alıyor.

ABD, bütün bunları Güney Kafkasya'da Rusya'ya karşı baskıları artırmak amacıyla yapacaktır. (Bkz, The U.S. Zeroes in on Russia's Borderlands / Stratfor, 15 Kasım 2018). Aynı zamanda Washington, Güney Kafkasya devletleriyle güvenlik ve askeri alanda iş birliğini derinleştirmeği hedefliyor. Buraya ekonomik teşfik konusunu da ekleyebiliriz. Oysa Rusya, hibrid savaşın kendine özgü taktiğiyle söylenenlere cevap aramağa çalışmakla bütün bunları Batı'ya ve ABD' ye karşı direnmek için araç gibi kullanacaktır. Az önce belirtilen hususlardan önümüzdeki yıl Amerika'nın, Rusya'ya bağımlı olan ve Rusya'nın etkisi altında bulunan ülkeleri ondan uzak tutmak taktiğini uygulamağı planladığı anlaşılıyor. Rusya ise bunu engellemek için elindeki tüm araçları kullanmağa kalkışacaktır.

Konuya daha net baktığımızda ilginç hususlar ortaya çıkıyor. Çünkü Amerika, jeopolitik çıkarları doğrultusunda amacına ulaşmak için Güney Kafkasya ülkelerinin her birine ilişkin farklı yaklaşım sergilemeği düşünüyor. Stratfor'un uzmanları, Amerika'nın Ermenistan'ı daha çok etkilemeği düşündüğü görüşündeler. Washington, Ermenistan yönetimi ile ilişkileri derinleştirmeğe dikkat edecek (Bkz, a.g.k.). Bunun için ABD, Ermenistan ile Rusya arasında ilişkilerin soğuması için taktiğini sürdürecek.

İşte bu yüzden John Bolton, Erivan'da Ermenistan'a silah satılabileceğinden söz etti. Stratfor, bu konuda "Ermenistan'ın, sonsuza kadar Rusya ile stratejik yakınlıktan vaz geçmeyeceğine rağmen iki ülke arasındaki siyasi anlaşmazlıklar ABD'ye, Moskova'nın eyaletteki kilit muttefikini ondan koparabilmesine imkan sağlayacaktır", yazıyor (a.g.k.).

Bu husus Amerika'nın, Güney Kafkasya'da Rusya'ya karşı başlatacağı entrikaları başlıca olarak Ermenistan üzerinden yapmağı planladığını gösteriyor. Bu noktada Gürcistan'ın, Güney Kafkasya'da ABD'nin önemli partneri olduğunu hatırlamakta fayda var. Ancak Washington, kendi muttefikini bu işin önüne atmağı istememektedir. Aynı zamanda Stratfor'un raporunda Gürcistan'a silah satışının devam edeceğine ve bu ülkede askeri tatbikat düzenlemek yoluyla Moskova'ya belirli mesajlar verileceğine vurgu yapılıyor.

Bu bağlamda Abhazya ve Güney Osetya meseleleri de bir hayli derecede güncellenebilir. Malum, her iki bölgede Rusya'nın askeri birlikleri bulunuyor. NATO'nun bu bölgelere doğrudan mudahale etme ihtimali neredeyse bulunmuyor. Fakat Moskova, Rus askerlerinin hemen yakınında NATO birliklerinin manevralar yapmasını hoş bulmayacaktır. Peki, cevap nasıl olacak? Stratfor, bu konuda net bir fikir söylemiyor.

Çifte standartlar değişmiyor: İşgalciye silah, kurbanına baskı çabası

Azerbaycan konusu da raporda yer alıyor. Stratfor uzmanları, Washington'un, Azerbaycan'ı Rusya'ya karşı değil de, İran'a karşı kullanmağa çalışacağı görüşündeler (a.g.k). Stratfor, Azerbaycan'ı Ermenistan'ın başlıca düşmanı olarak takdim ediyor. Ancak Bakü, ABD'nin ilgisini çekecek. Konu İran olduğunda Azerbaycan faktörü özellikle güncelleşiyor. "Azerbaycan'ın Güney komşusuyla ilişkileri gergin olacaktır. Yönetim, (Azerbaycan yönetimi – editör) ABD'nin İran'ı durdurmak stratejisinde yer almakla dış politikadaki dengeyi sağlamağa özen gösterecek (a.g.k).

Azerbaycan'la ilgili ifade edilen tahmine dayanan tezlerin gerçekleri yansıtmadığını düşünüyoruz. Çünkü Azerbaycan, bağımsız politika yürütüyör ve kimse kendi çıkarları doğrultusunda Azerbaycan'a talimat veremez. Ayrıca iki ülke arasında yakın ilişkiler bulunuyor ve Bakü'nün bu yönde bir değişiklik yapmağı düşünmesine ilişkin bir bilgi yoktur. Aksine, Azerbaycan'la İran'ın Bir Kemer, Bir Yol Projesi çerçevesinde Kuzey-Güney ve Güney-Batı koridorları üzerinde iş birliği yapmak konusunda kararlı olduğu belirtiliyor. Zira, Azerbaycan'ı İran'a karşı kullanmakla ilgili söylenen düşünceler daha fazla propaganda niteliği taşıyor. Ayrıca söylenenler ABD'nin Güney Kafkasya politikasının bir ilginç özelliğini de idrak etmemizi sağlıyor.

Belirtilen yorumlardan Amerika'nın, kendi çıkarlarını temin etmek için Ermenistan'ı Rusya'ya, Azerbaycan'ı ise İran'a karşı kullanmak niyetini ortaya koyuyor. Ermenistan'ı, egemenliğinin ve güvenliğinin sağlanması, Azerbaycan'ı ise radikal dini akımlardan korunmak ve istikrarı sağlamak bahanesiyle kullanmağa çalışacaklar. Ermenistan'da durum belli: Ermeniler, kendilerine yeni ve daha güçlü ağabey arayışı içindeler. Oysa Azerbaycan'la ilgili bu tür kirli oyunlar amacına ulaşamaz. Azerbaycan'ı İran'a karşı kışkırtmağa çalışan tüm güçlerin planları hüsrana uğrayacaktır.

Diğer yönden, Yukarı Karabağ sorunu doğrultusunda Washington'un Güney Kafkasya politikasının ciddi bir sorunu ortaya çıkıyor (Tabii ki Stratfor gerçeği ifade ediyorsa) Çünkü Ermenistan işgalci devlettir ve Azerbaycan'ın topraklarının yüzde 20'sini destekçilerinin yardımıyla hâlâ işgal altında tutuyor. Böyle bir ülkeyi kendi himayesine alıp ona demokratik ülke görünümü vermeğe çalışmak AGİT Minsk üçlüsü eşbaşkanı konumunda bulunan bir ülke olarak ABD için ne derecede uyğun olabilir? Böylece ABD, işgalci ülkeyi güçlendirip, onun saldırgan hareketlerine hak vermiyor mu?

Tabii ki hak veriyor, üstelik, bölgedeki sorunların çözümünü bir hayli derecede zorlaştırıyor. Çünkü gerçek anlamda bölgede yeni bir gerilimin de temelini atıyor. Bu durumda ne Rusya, ne de İran, sorunların çözümüne ilgi duyamazlar. Söz konusu ülkeler, başlıca rakip olarak gördükleri Amerika'ya karşı faaliyetlerini güçlendirmeğe çalışacaklar. Ayrıca çatışma bölgelerinde karışıklıkların yapılması da planlanabilir.

Bütün bu hususlar Stratfor'un sunumunda ABD'nin 2019'ta Güney Kafkasya'yla ilgili öngördüğü politikanın gerçek anlamda bölgede yeni gerilim dalgası oluşturabileceğini onaylıyor. Washington, kendi liderliğini sağlamak için Güney Kafkasya ülkelerini yeni çatışmalara doğru sürükleyecektir. Bölgede ABD'nin başlıca rakipleri Rusya ve İran olacaktır. Zira, bölgenin iki güçlü ülkesi gerçek anlamda Güney Kafkasya'da ABD ile savaşmak zorunda kalacaktır. Bu çatışma savaşın tüm özelliklerini içinde barındırabilir.

Amerika'nın, Güney Kafkasya'yla ilgili politikasında olumlu yönde her hangi gerçek değişim yapmağı düşünmediği az önce belirtilen tezlerden ve tahminlerden de açıkca anlaşılıyor. Stratfor'un raporlarında sorunların çözümünden asla söz edilmemektedir. Bu, Batı'nın, 2019 yılında da bölgedeki sorunların çözüme kavuşabileceğiyle ilgili her hangi tahmin yapmadığı anlamına geliyor. Batı'nın başlıca amacı Rusya'yı Güney Kafkasya'dan sıkıştırmaktır. Peki, bunun ardından Batı, çifte standartlardan yüz çevirip sorunları adaletli şekilde çözmeğe çalışacak mı?

Bu, hiç iknaedici olmamaktadır. Çünkü Amerika'nın günümüzdeki faaliyet biçimi adaletli yaklaşımdan bir hayli uzak kalıyor. ABD'nin, sonradan bu tutumunu değiştirmek gibi bir derdi de bulunmuyor. Bu husus, Amerika'nın, Güney Kafkasya'da daha etkili bir rol aldığı takdirde bölgede iyi bir jeopolitik manzaranın oluşmayacağı tezini onaylıyor. Bu noktada Irak'ta ve Suriye'de Washington'un hangi tarafı desteklediğini de hatırlatmakta fayda olduğunu düşünüyoruz.

Eğer Stratfor, olacaklara şimdiden vurgu yapıyorsa, o zaman Güney Kafkasya'da sadece eski sorunların yerini yenileri alacaktır. Söz konusu sorunların jeopolitik ve askeri niteliği şimdiden belirsiz olduğu için durum daha karmaşık hale dönüşecektir. Kısacası, bölge devletleri için yeni bir zor düğüm oluşturuluyor.

Newtimes.az

Benzer Makaleler

Diplomatik köşe

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

↳Yeni layihə

Dış basın

Bu adam Erdoğan'a düşman
10 Ekim 2018 Habertürk

Bu adam Erdoğan'a düşman

Daniel Pipes aynı zamanda Erdoğan'a da, Türkiye'ye de düşmandır.

Daha...
Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire
24 Eylül 2018 The Hill

Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire

History is littered with real wars, like those in Afghanistan, Iraq and Vietnam, that were supposed to be won quickly and cheaply but turned out to be the most expensive and inconclusive of quagmires.

Daha...