THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASETİNİN TÜM SIRLARINI AÇIYORUZ

Hazar Ekonomik Forumu: perspektif vaat eden yeni iş birliği formatı

Siz buradasınız: Baş sayfa »» Uluslararası ilişkiler »»
 0 Mesaj Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap
7507
Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap

Bakü, 16 Ağustos 2019 – Newtimes.az

Hazar havzasının küresel jeopolitika için önemine ilişkin analistler tarafından birtakım tezler ifade edilmektedir. Bu coğrafyada Hazar havzasının güvenliğinin yanı sıra iş birliğinin de önemi kaydedilmektedir. 2018 yılında Hazar Denizi'nin hukuki statüsüne ilişkin yasal düzenlemenin ardından karşılıklı faydalı iş birliği imkanlarının da arttığı görüldü. Bu bağlamda Hazar Ekonomik Forumu bir iş birliği formatı olma özelliği açısından ilgiye neden olmaktadır. Türkmenistan'da yapılan Birinci Hazar Ekonomik Forumu'nda Hazar Denizi'ne kıyısı bulunan ülkelerin üst düzey temsilcilerinin yanı sıra bir takım devletlerin de heyetleri hazır bulundu. Bu husus bu tür iş birliği formatının küresel düzeyde ciddi destek bulabileceğini gösteriyor. Bu tezin Forum'da ifade edilen hususlar açısından önemli ölçüde mantıklı olduğu görülüyor. Bu bağlamda Birinci Hazar Ekonomik Forumu'nun jeopolitik, ekonomik ve güvenlik açısından analizini yapmağa karar verdik.

Küresel güvenlik ve bölgesel bütünleşme: karşılıklı ilişkiler

Bölgesel bütünleşme modern tarihi aşamada küresel güvenliğin önemli hususlarından birisi olarak görülüyor. Dünyada küreselleşme süreci hız kazandıkça onun alt yapısı olarak görülen farklı bölgelerde sürdürülebilir kalkınmayı, istikrarı ve güvenliği sağlayan süreçlerin teşfikine duyulan ihtiyaç da artıyor. Hazar havzasının birtakım nedenlerden dolayı dünya için büyük öneme haiz olduğu herkesçe bilinmektedir. Hazar bölgesi siyasi, jeopolitik, ekonomik, enerji ve kültürel faktörlerden dolayı yüz yıllardır tüm dünyanın dikkat merkezinde olmaktadır. XXI. yüz yılın başlarında ise Hazar havzasının önemi daha fazla artmağa başladı.

Bu önemin üç mühim özelliği bulunuyor. Öncelikle, Hazar bölgesi enerji rezervleriyle son derece zengindir. Bu özelliğiyle Hazar havzası dünya enerji güvenliğine önemli ölçüde etki yapma gücüne de sahiptir. Diğer husus şu ki günümüzde jeopolitik gerçeklik büyük güçlerin Hazar bölgesinde saygın konuma gelmek için aktif bir mücadele yürütmesiyle ilgilidir. Üçüncüsü, Hazar kıyısında bulunan bağımsız ülkelerin iş birliği modelinin hukuki temelleri daha yeni oluşturuluyor. Söz konusu üç faktör Hazar meselesini pek çok açıdan gerek analistler, gerek politikacılar, gerekse de iş dünyası temsilcileri için önemli kılıyor.

Kaydettiğimiz hususlar doğrultusunda Hazar Ekonomik Forumu'nun farklı açılardan önemi net şekilde görülüyor. Forum'un ilki 12-13 Ağustos tarihte Türkmenistan'da yapıldı. Birinci Hazar Ekonomik Forumu'na Azerbaycan Başbakanı Novruz Memmedov, Rusya Başbakanı Dmitri Medvedev, İran Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı İhsak Cihangiri, Kazakistan Başbakanı Askar Mamin katıldı. Ayrıca Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov ve Özbekistan Başbakanı Abdulla Aripov başkanlığındaki heyetler de misafir sıfatıyla forumda yer aldı. Bunun dışında Hazar bölgesinin banka, iş dünyası temsilcileri, araştırmacılar ve ekonominin gelişimi yönünde faaliyet yürüten şirketlerin yöneticileri de toplantıya katıldı.

Birinci Hazar Ekonomik Forumu'nda çeşitli konular ele alındı. Bu konular sırasında ticaret ve ekonomik ilişkilerin gelişmesi, dev projeler için gereken ortamın sağlanması, Hazar bölgesinde ekonominin küresel çapta oynadığı rol ve diğer stratejik öneme haiz meseleler yer aldı. Bu bağlamda Hazar Denizi'ne kıyıdaş ülkelerin karşılıklı çıkarlara uyum sağlayan alanlarda (petrol, gaz, elektrik enerjisi, ulaşım, ticaret, tarım, turizm ve b) yatırım yapılması konuları ele alındı.

Bunun dışında forum çerçevesinde uluslararası konferans ve sergi de düzenlendi, iş adamları arasında çok sayıda görüşme gerçekleştirildi. Zira gerçek anlamda Hazar Ekonomik Forumu önemli konuların masaya yatırıldığı ciddi bir toplantı düzeyinde organize edildi. Bu husus katılımcı devletlerin bu yönde hedeflediği konulara ciddi odaklandığını ve forumun önemli perspektifler vaat ettiğine inandıklarını gösteriyor. Bu tezi Hazar havzasında iş birliği konusunda genel yaklaşımı ifade eden ve forumda kaydedilen hususlar da onaylıyor.

Birinci Hazar Ekonomik Forumu'nda açılış konuşması yapanRusya Başbakanı Dmitriy Medvedev, bu bağlamda ilginç hususlara değindi. Forumun özel bir göreve hizmet ettiğini belirten Medvedev, bu açıdan "Hazar Beşlisi"çerçevesinde üst düzey iş birliği sisteminin verimli ve karşılıklı ticari-ekonomik faaliyetin etkili ve modern mekanizmayla tamamlanmasının, önemli siyasi kararların somut karşılıklı faydalı projelerle güçlendirilmesi"nin özel bir anlam ifade ettiğini belirtti.

Medvedev, konuşmasının devamında Hazar Denizi'nin hukuki statüsüne ilişkin anlaşmanın imzalanmasını kıyıdaş ülkelerin karşılıklı kararlarının çözümü için önemli faktörlerden birisi gibi değerlendirdi. Petrol ve gaz ise Hazar ülkeleri için jeostratejik iş birliğinin en önemli yönlerinden birisini oluşturuyor. Bunun yanı sıra Rusya Başbakanı, "günümüzde ekonomide sadece petrol ve gaz üretimiyle yetinmemeği, dijital teknoloji, mal ve hizmetlerin serbest dolaşımının, sırf enerji, doğanın imkanlarının verimli şekilde kullanımının önemi"ne özellikle vurgu yaptı. Aynı zamanda Hazar devletlerinin bu eğilimlerin dışında kalmaması gerektiğini ifade etti.

Azerbaycan ve Hazar kıyısı ülkeleri: yeni düzeyde iş birliğine doğru

Kaydedilen düşünceler doğrultusunda Azerbaycan Başbakanı Novruz Memmedov'un Birinci Hazar Ekonomik Forumu'nda yaptığı konuşma sırasında ifade ettiği tezler ilgi doğurmaktadır. Novruz Memmedov, ''Azerbaycan, Birinci Hazar Ekonomik Forumu'nun düzenlenmesi girişimini alkışlamaktadır. ...Bu forum Hazar kıyısı ülkeleri arasında iş birliğinin aktifleştirilmesinin yeni bir formatını oluşturacaktır,'' şeklinde konuştu.

Bu tez Azerbaycan yönetiminin bölgesel iş birliği konusunda yaklaşımının yapısına, karakterine ve amaçlarına tamamen uygundur. Bakü, Hazar Ekonomik Forumu'na devamlı, tüm taraflar için faydalı, perspektif vaat eden dayanıklı iş birliği formatı gibi gördüğünü sergiledi. Bunun yanı sıra bu husus Azerbaycan yönetiminin, Hazar kıyısında bulanan ülkeler arasında iş birliğinin derinleştirilmesinden yana olduğunu, ayrıca ciddi siyasi irade sergileyerek söz konusu süreçte katılmak azmini yansıtıyor. Diğer bir tanımlamayla Azerbaycan, barışsever, demokrasiden yana ve iş birlğine tam açık bir devlet olduğunu her fırsatta sergiliyor.

Azerbaycan Başbakanı, konuşmasının devamında 2018 yılında Hazar Denizi'nin hukuki statüsüne ilişkin anlaşmanın imzalanmasının ardından Hazar bölgesinde ekonomik kalkınma konusunun son derece güncel konuma geldiğini belirtti. Hazar Ekonomik Forumu bu bağlamda büyük önem arz ediyor. Forum, ticaret, ulaşım, yatırım ve turizm alanlarında iş birliğine ek katkı sağlayacaktır. Bu açıdan forum çerçevesinde Hazar İnovasyon ve Teknoloji Sergisi'nin düzenlenmesi de çok önemlidir. Başbakan bu konuda ''...bu tür sergilerin düzenlenmesi Hazar kıyısındaki ülkelerin iş dünyası temsilcileri arasında karşılıklı ekonomik ilişkilerin derinleşmesine ve bölgede bilgi kalitesinin iyileşmesine olanak tanıyacak, iş adamları arasında doğrudan görüşmelerin yapılmasıysa tüm bölgenin rifahının iyileşmesinde önemli rol oyanacaktır,'' şeklinde konuştu.

Novruz Memmedov, konuşmasında önemli olan diğer bir hususa da özellikle vurğu yaptı. Başbakan, Azerbaycan'ın, Hazar Denizi'ne kıyıdaş ülkelerin de yer aldığı programların, çeşitli uluslararası projelerin, lojistik hizmetlerin gerçekleşmesinde aktif şekilde yer aldığını ifade etti. Başbakan bu konuda sözlerini, ''2019 yılının ilk yarısında Hazar Denizi'ne kıyıdaş ülkelerle Azerbaycan'ın ticaret hacmi bir önceki yıla oranla yüzde 28 artmıştır. Söz konusu dönemde Azerbaycan'ın dış ticaret hacminde Hazar Denizi'ne kıyıdaş ülkelerin payı yüzde 11'i aştı'', şeklinde sürdürdü.

Bu bağlamda Novruz Memmedov, uluslararası ve bölgesel ulaştırma koridorlarının gelişmesinin bölge ekonomisinin verimliliğinin arttırılmasında önem rol oynadığını da ifade etti. Başbakan, bu konuda, "ulaşım, altyapı ve lojistik alanlarda ortak projeler ülkelerimizin ekonomik imkanlarını pekiştiriyor ve önemini arttırıyor," şeklinde konuştu.

Azerbaycan, Doğu-Batı ve Kuzey-Güney ulaşım projelerinin gerçekleştirilmesi çerçevesinde aktif iş birliği yürütüyor. Örneğin, ''2018 yılında Doğu-Batı güzergahı üzerinden toplam 9 milyon tonu aşkın transit yüklerin taşınması gerçekleştirilmiştir. Petrol-dışı ürünlerin transiti acısında daha fazla artış görülüyor. Söz konusu artış yüzde 49 civarındadır. Kuzey-Güney güzergahı üzerinden yüklerin transitinde 8 kat artış kayda alınmıştır. Kaydedilen şu rakamlar transit yolların genişlemesinin devam ettiğini, ticaret hacminde artışı, sonuçta ise tümüyle bölgede refahın iyileşmesini sağladığını gösteriyor.''

Böylece Hazar Ekonomik Forumu, son derece ciddi öneme haiz iş birliği formatıdır. Azerbaycan, bu tür adımları yüksek değerlendiriyor. Aynı zamanda ülke yönetimi bu yönde aktif şekilde adımlar atıyor, karşılıklı saygıya ve güvene dayalı iş birliği formatlarına her zaman tam açık olduğunu her fırsatta ifade ediyor. Bu yönde Azerbaycan'ın yeteri kadar deneyimi ve kapasitesi bulunuyor. Başbakan Novruz Memmedov'un Birinci Hazar Ekonomik Forumu'nda yaptığı konuşma tam da bu hususları onaylamaktadır.

Newtimes.az

Benzer Makaleler

Diplomatik köşe

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

↳Yeni layihə

Dış basın

Bu adam Erdoğan'a düşman
10 Ekim 2018 Habertürk

Bu adam Erdoğan'a düşman

Daniel Pipes aynı zamanda Erdoğan'a da, Türkiye'ye de düşmandır.

Daha...
Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire
24 Eylül 2018 The Hill

Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire

History is littered with real wars, like those in Afghanistan, Iraq and Vietnam, that were supposed to be won quickly and cheaply but turned out to be the most expensive and inconclusive of quagmires.

Daha...