THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASETİNİN TÜM SIRLARINI AÇIYORUZ

Entelektüel Bir Güvenlik Sorunu Olarak "Beyin Göçü"

Siz buradasınız: Baş sayfa »» Uzmanlar »»
 0 Mesaj Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap
17394
Yazı Aralığı+- AFont Ölçüsü+- Çap

Bakü, 09 Nisan 2013 – Newtimes.az

Doğu'da ilk laik ve demokratik cumhuriyetin ilan edilmesinin 95'inci yıldönümü münasebetiyle "Newtimes.az" internet sitesinin ilan ettiği yarışmaya katılmak üzere gönderilmiştir.

Son dönemde, bilgili işgücünü elde etmek çokuluslu şirketlerin esas amacına çevrilmiştir. Daha sonraki amaç ise, "beyin gücü"nden korunulması ve beynin şirkette tutulması sorununu çözmektir. Göç sürecinin yönetilemeyen tarafı olarak, gelişmekte olan ülkelere entelektüel akın, "beyin göçü" ya da "beyin akını" gösteriliyor. "Brain drain" olarak genel kullanıma eklenen "beyin göçü" sürecini araştırmacılar, farklı şekilde açıklıyor. Bhagvati Cagdidi, L. Viagen, R. Martin, Thomas Traubhaag gibi tanınmış araştırmacılar, "beyin göçü"nü doğrudan, göç ile ilişkilendirilen ülke genelinde kendilerine iş ve gördükleri işe göre az ücret alan yüksek nitelikli işgücünün gelişmiş ülkelere göç etmesi şeklinde kabul ediyorlar. "Beyin göçü"nün ("brain drain") anlamı, farklı ülkelerde yayımlanan ekonomik, hukuki ve sosyal terimler sözlüklerinde aşağıdaki şekilde veriliyor:

"Beyin göçü", yüksek nitelikli uzmanların ülkelerinde yeterli yaşam koşulları bulamayarak dış ülkelere göç etmesidir.

"Beyin göçü" ("brain drain") kavramı bilimsel literatüre ilk olarak, İngiliz Kraliyet Cemiyeti'nin hazırladığı bir rapordan sonra girmiştir. 1962 yılında bu kavram mühendis, teknisyen ve bilimadamlarının Büyük Britanya'dan ABD'ye göç etmesinden sonra kullanılmaya başlanmıştır. Bu rapor, tüm dünyada yankı getirmiş ve dünya çapında bilimadamları beyin göçü ("brain drain") kavramını aynı anlamda kullanmaya başlamışlardır.

Türkiye'nin tanınmış bilimadamlarından olan Prof. Dr. Muammer Kaya; yüksek eğitim düzeyi ile farklı, kendi alanında uzman kabul edilen insanların, vatanlarını bırakarak güçlü devletlerin büyük, bilimsel ya da çokuluslu şirketlerinde geleceğini aramasının, bilimsel ve teknik gelişmeye katkıda bulunmakla birlikte, onların vatandaşı olduğu devletlere ciddi darbe vurduğunu düşünüyor.

Ayrıca, "beyin göçü"nün, daha doğrusu, üst düzey akademisyenlerin onlara elverişli yerlerde toplanmasının (örneğin, İkinci Dünya Savaşı sırası ve sonrasında ABD'de) bilim ve tekniğin güçlü gelişimiyle sonuçlandığını da belirtelim. Bilim ve teknoloji ise, sadece belirli bir ülkenin malı olarak kalmamakta, tüm insanlık ondan yararlanmaktadır. Buna örnek olarak bilgisayarlar, çağdaş telekomünikasyon, İnternet, çeşitli makineler ve benzerleri verilebilir. Yani "beyin göçü", insanlığın bütün olarak gelişimine yol açmakta ve sonuçta fakir ülkeler de bundan yararlanmaktadır.

Küreselleşme sürecinin ayrılmaz bir parçası olan "beyin göçü" sorununun bilimsel olarak araştırılmasına büyük gereksinim vardır. "Beyin göçü" sürecine iki açıdan - iç "beyin göçü" (yüksek nitelikli işgücünün bilim alanından, ücret ve çalışma koşullarının yetersiz olması nedeniyle uzaklaşarak diğer alanlara, özellikle iş dünyasına, geliri fazla olan çalışmalara yönelmesidir. O zaman, toplumun entelektüel potansiyeli düşeceği gibi, araştırma merkezlerinin, bilimsel kuruluşların ve eğitim kurumlarının toplu olarak bilgisizlikle karşı karşıya kalmasına ortam yaratılmaktadır) ve dış göç "beyin göçü" (bilgili işgücünün vatanlarını, iş yerlerini bırakarak daha yüksek kazanç ve kariyer peşinde gelişmiş devletlere göç etmesi) - yaklaşılması daha doğru olur.

Birleşmiş Milletler (BM)’in yaptığı istatistiklere göre, "beyin göçü" sonucunda ülkenin uğradığı ekonomik kayıp; Y = (R + P + K) N1 – (V + E + D) N2 formülüyle ölçülmelidir. "Beyin göçü" süreciyle ilgilenen taraflardan biri olarak konumunu belirten bir yabancı vakfın araştırmacıları olan G. Bumovskiya ve C. Lanorin, BM formülünün aşağıdaki şekilde açıklamasını veriliyor:

  • R – Akademisyen ve uzmanın mesleki bilgisini artırmak ve eğitimini güçlendirmek ile yetiştirilmesi ve eğitimi için yapılan harcamalar;
  • P – Kaybedilen kazanç;
  • Kn – Bilimsel ve teknik potansiyelin azalması, bilimsel kadroların hazırlanmasında niteliksel azalma;
  • N1 – Geri dönmeyen uzman ve akademisyenlerin sayısı;
  • V – "Beyin göçü"ne katılan, fakat sonradan vatana geri dönen nitelikli beyinler sayesinde elde edilen gelir;
  • E – Eski göçmenlerin ülkenin ekonomik ve bilimsel hayatına tekrar kazandırılmasından sonra devletin kazandığı gelir;
  • D – Nitelikli beyinlerin kazançları, gönderdikleri para tutarı, bilimsel ve teknik buluşları, devlet bütçesine olan katkıları, kurdukları iş, aldıkları ücret vb. devletin elde ettiği gelir;
  • N2 – Geri dönen uzman ve akademisyenlerin sayısı.

 

"Beyin göçü" sürecinin iki açılımı olduğuna ilişkin görüş bildiren araştırmacılar bunları aşağıdaki sırayla sayıyor:

I. Brain Exchange – Bilgi ve deneyimin paylaşımı ya da alışverişi kavramı. Bu kavrama göre, beyin göçüne katılan insanlar emek ve yeteneklerini yeni işletme ve çokuluslu şirketlerle paylaşıyor. Bu durumda, kendi uzmanlarını bir başkasına "kiralık" veren çokuluslu şirket, "beyin göçü" ile karşılaşmıyor.

II. Brain Waste – Beyin kaybı kavramı. Bu sürece maruz kalan devlet, entelektüel potansiyelini tamamen kaybetmek durumunda kalıyor. Sonuçta nitelikli beyinlerini kaybeden devlet, sosyo-ekonomik alanda gerilemeyle karşılaşmanın yanı sıra, yaşam koşullarının kötüleşmesiyle de yüz yüze kalıyor.

Azerbaycan da "beyin göçü" sürecinden nasibini almıştır. Azerbaycan'da eğitim ve bilimin yüksek düzeyi yadsınamaz bir olgu olarak, Azerbaycanlı bilimadamları ve eğitimli işgücünün bilgi ve becerisine gereksinim duyulması için başlıca etkendir. Azerbaycanlı bilimadamlarının dünya biliminde özgün ve vazgeçilmez yeri vardır. Azerbaycan halkının gelişmişlik düzeyi, ulusal serveti olan insan’ın entelektüel potansiyeli ile sıkı sıkıya bağlıdır.

Dr. Zaur Aliyev

Kaynakça

  1. Bhagawati C. A stream of windows: unsettling reflactions on trade, immigration and democracy, Cambridge (MA), Themi+Press, 1998, 480 pp.
  2. Straubhaar T. International Mobilithy of Highey Skilled, Brain Gain. Brain Drain or Brain Eхchange. Hamburg, Buttle, 2000, pp 212
  3. Утечка Умов в общественном мнение // "Общественное мнение", №7(8), 2001, стр. 25-35
  4. Клочко Ю., Савельев А. Утечка умов в контексте нового мирового порядке. Киев, 1994, стр.147

 

Benzer Makaleler

İlişkili bölümler

Diplomatik köşe

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

↳Yeni layihə

Dış basın

Bu adam Erdoğan'a düşman
10 Ekim 2018 Habertürk

Bu adam Erdoğan'a düşman

Daniel Pipes aynı zamanda Erdoğan'a da, Türkiye'ye de düşmandır.

Daha...
Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire
24 Eylül 2018 The Hill

Trade war set to be the United States' next foreign policy quagmire

History is littered with real wars, like those in Afghanistan, Iraq and Vietnam, that were supposed to be won quickly and cheaply but turned out to be the most expensive and inconclusive of quagmires.

Daha...