THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASƏTİNİN BÜTÜN SİRLƏRİNİ AÇIRIQ

Azərbaycan-İran: perspektivli əməkdaşlıq formatları və qlobal geosiyasi proseslər

Azərbaycan-İran: perspektivli əməkdaşlıq formatları və qlobal geosiyasi proseslər
09 aprel 2018

Yeni regional əməkdaşlıq formatı çərçivəsində Azərbaycan, İran, Türkiyə və Gürcüstan xarici işlər nazirlərinin Bakıda müzakirələr aparmasına dünya ekspertləri xüsusi diqqət yetirmişdilər. Belə proqnozlaşdırılırdı ki, dördtərəfli formatda yeni bir əməkdaşlıq konfiqurasiyası meydana gəlir. Onun geosiyasi və iqtisadi təsiri isə yalnız regionun sərhədləri ilə məhdudlaşmır. Söhbət "Cənub-Qərb" dəhlizinin formalaşması imkanlarından gedir. İran Prezidenti Həsən Ruhaninin Azərbaycan səfəri bu məsələlər fonunda daha çox maraq doğururdu. Həqiqətən, Bakıda Azərbaycanla İran arasında Astara-Rəşt dəmiryolu xəttinin inşasının maliyyələşdirilməsi barədə vacib sənəd imzalandı. Bununla da iki proqnoz özünü doğrultdu. Birincisi, Ermənistanın ümid bəslədiyi bəzi layihələr arxivə atıldı, çünki İran Azərbaycanla əməkdaşlığa üstünlük verdi. İkincisi, regional və qlobal əməkdaşlıq kontekstində növbəti perspektivli əməkdaşlıq formatı – dördtərəfli əməkdaşlıq öz səmərəsini göstərməyə başladı. Bu məqamlar prizmasından İran Prezidentinin Azərbaycan səfərinin geosiyasi məqamları üzərində daha geniş dayanmaq zərurəti hiss olunur.

Dördtərəfli əməkdaşlıq formatı: Azərbaycan beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişmə məkanı kimi

Dördtərəfli əməkdaşlıq formatı: Azərbaycan beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişmə məkanı kimi
06 aprel 2018

Tarixdə ilk dəfə keçirilən Azərbaycan, Türkiyə, İran və Gürcüstan xarici işlər nazirlərinin görüşünü ekspertlər geniş müzakirə edirlər. Nazirlər regional əməkdaşlığı genişləndirmək və dərinləşdirməklə bağlı maraqlı razılıqlara gəliblər. Onlar apardıqları müzakirələrin nəticəsi olaraq bəyannamə imzalayıblar. Dörd dövlətin yeni nəqliyyat dəhlizi yaratması təşəbbüsünü Bakı irəli sürüb. İranın dəmiryolu şəbəkəsi ilə Azərbaycanın dəmiryolunun birləşdirilməsi nəticəsində Cənub-Şərqi Asiya və Hindistana qədər uzanan yeni nəqliyyat marşrutu meydana gəlir. Bununla da Azərbaycan "Şərq-Qərb" və "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizləri ilə yanaşı, "Cənub-Qərb" nəqliyyat marşrutunun da mərkəzi punktuna çevrilir. Azərbaycan yeni nəqliyyat şəbəkəsinin qovşağına çevrilmiş olur. Bunun geosiyasi əhəmiyyəti üzərində dayanmaq istərdik.

İlham Əliyev: uğurlu liderə tam etimad!

İlham Əliyev: uğurlu liderə tam etimad!
05 aprel 2018

Azərbaycan növbəti prezident seçkisi ərəfəsindədir. Namizədlər çoxdur. Konstitusiya hər bir Azərbaycan vətəndaşına ölkəyə başçılıq etmək iddiasında olmaq hüququ verir. Lakin onların sırasında yeganə real namizəd vardır – İlham Əliyev! Azərbaycanın hazırkı Prezidenti dövlətə rəhbərlik etdiyi 15 ildə çox böyük uğurlar əldə edib. Bütün sahələr üzrə inkişaf müşahidə edilir. Müstəqil dövlət quruculuğu kursu uğurla aparılmaqdadır. Azərbaycanda indi güclü dövlət və güclü cəmiyyət quruculuğu bir-biri ilə harmoniyada həyata keçirilir. Bunu təsdiq edən faktlar kifayət qədərdir. Bunlarla yanaşı, İlham Əliyev bir siyasətçi kimi yeni əməkdaşlıq formatlarının təşəbbüskarı olaraq dünyada nüfuz qazanıb. İndi Azərbaycan rəhbərinin təşəbbüsü ilə üçtərəfli və dördtərəfli əməkdaşlıq formatları reallaşdırılır. Bu, həm regional, həm də qlobal miqyasda dövlətlər arasında əlaqələrin inkişafı və təhlükəsizliyin təmini üçün son dərəcə səmərəli bir addım kimi qəbul edilir. İlham Əliyevin fəaliyyətinə sistemli yanaşdıqda, meydana bir sıra aktual faktorlar çıxır ki, onların üzərində geniş dayanmağa ehtiyac duyuruq.

Böyük dövlətlərin "olum, ya ölüm" monoloqu və dünya: müharibə qaçılmazdır?

Böyük dövlətlərin "olum, ya ölüm" monoloqu və dünya: müharibə qaçılmazdır?
04 aprel 2018

Dünya mətbuatında qlobal səviyyədə gedən geosiyasi-hərbi proseslərin analizinə həsr edilmiş məqalələrin sayı günbəgün artır. Aparılan təhlillər adətən bir nəticə ilə yekunlaşır: bəşəriyyət yeni müharibənin astanasındadır. Bu zaman bəşəriyyəti iki düşərgəyə bölürlər – Qərb və anti-Qərb! Bu iki düşərgənin bir-biri ilə münasibətləri, təəssüf ki, daha çox nüfuz və geosiyasi maraqlar kontekstində analiz edilir. Bunun fonunda güclü və zəif, böyük və kiçik dövlətlər bölgüsü aparılmağa çalışılır. Belə təəssürat yaranır ki, böyük dövlətləri bütövlükdə bəşəriyyətin taleyindən çox, öz maraqları düşündürür. Bu prizmadan yanaşdıqda, ayrıca, bir qrup dövlətin sürətli inkişafı və hərbi qüdrətinin artmasına reaksiya olaraq, onların zərərsizləşdirilməsi təklifinin irəli sürülməsi səbəbləri aydın olur. Konkret adlar da çəkilir. Bir sıra müəlliflər yeni inkişaf etməkdə olan ölkələrin öz aralarında ixtilaflar yaratmaq kimi qeyri-humanist tezisi belə irəli sürürlər. Bütün bunlar insanları düşündürür: dünya doğrudanmı yeni müharibəyə sürüklənir? Bu prosesin sonu necə ola bilər?

Tanınmamış "dövlət" fenomeni

Tanınmamış "dövlət" fenomeni
04 aprel 2018

Beynəlxalq münasibətlər sisteminin aktorları olmayan tanınmamış ''dövlətlər" haqqında günümüzdə bir sıra tədqiqatların aparılmasına baxmayaraq, onların mövcudluğunu və davamlı inkişaf ssenarilərini mümkün edən amillərin müəyyənləşdirilməsi müstəsna əhəmiyyət təşkil edir. Lakin 10 il keçməsinə baxmayaraq, bu gün nə Kosovo Respublikası, nə Abxaziya, nə də Cənubi Osetiya müstəqil dövlət deyillər. Tam müstəqillik qazanmaq, beynəlxalq təşkilatlarda iştirak etmək və beynəlxalq münasibətlər sisteminin aktoru olmaq üçün onlar ilk növbədə ərazisində yerləşdikləri suveren dövlətlər – Serbiya və Gürcüstan tərəfindən tanınmalıdırlar, bu isə qeyri-mümkündür. Ermənistan da daxil olmaqla dünyanın heç bir dövləti tərəfindən tanınmamış qondarma "Dağlıq Qarabağ Respublikası" bir sıra səciyyəvi xüsusiyyətləri ilə yuxarıda qeyd edilmiş hallardan fərqlənir.

Diplomatik müharibə: dünya siyasəti dalana dirənir

Diplomatik müharibə: dünya siyasəti dalana dirənir
03 aprel 2018

Böyük Britaniyanın Solsberi şəhərində Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Kəşfiyyat İdarəsinin sabiq əməkdaşı Sergey Skripalın və onun qızı Yuliyanın zəhərləndirilməsindən sonra dünya siyasətində sözün həqiqi mənasında bir dram yaşanır. Məsələ London-Moskva münasibətlərinin sərhədini çoxdan aşıb. ABŞ və Aİ yaranmış situasiyada Böyük Britaniyanı haqlı saydıqlarını açıq bildirsələr də, bununla kifayətlənmirlər. Avropa İttifaqının 20-yə yaxın ölkəsi bəyan edib ki, Rusiya diplomatlarını deportasiya edə bilərlər. Martın 22-də Aİ-nin Rusiyadakı səfirinin geri çağırılması ilə həmin prosesə start verilib. XXI əsrdə ilk dəfədir ki, böyük geosiyasi güclər arasında qarşıdurma geniş miqyas almaqdadır. Mütəxəssislər proseslərin həmin istiqamətdə inkişafının bütün dünya üçün ciddi təhdid olduğu barədə xəbərdarlıq edirlər. O cümlədən yeni "soyuq müharibə" və silahlanma yarışının meydana gəlməsi istisna edilmir. Həmin kontekstdə "diplomat müharibəsi"nin mümkün geosiyasi sonucları ilə bağlı analizə ehtiyac duyuruq.

Ermənistanın xarici siyasətində xaos: əks-zərbədən yaranmış qorxu

Ermənistanın xarici siyasətində xaos: əks-zərbədən yaranmış qorxu
02 aprel 2018

Azərbaycan Ordusunun genişmiqyaslı hərbi təlimlərə başlaması ilə Ermənistanın siyasi rəhbərliyinin təlaş keçirdiyi müşahidə edilir. Onlar azərbaycanlıların "əks-zərbə" dedikdə nəyi nəzərdə tutduqlarını müxtəlif səviyyələrdə müzakirə edirlər. Paralel olaraq erməni KİV-ləri bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edən fikirlər ortaya atırlar. Məsələn, ABŞ-ın Ermənistanı korrupsiyada ittiham etməsi ilə yanaşı, Vaşinqtonun daha sıx əməkdaşlıq niyyətində olduğunu qeyd edirlər. Fransa rəhbərliyinin isə antiTürkiyə addımları atdığını yazırlar. Parisin Ermənistanla əməkdaşlığı gücləndirmək planlarından bəhs edirlər. Ermənistan mətbuatı həmsədr dövlətlərdən olan Fransanı "təcavüzkarın" yanında dayanan ölkə kimi təqdim edirlər. Bütün bunları bir məntiqi bucaq altında analiz edən ekspertlər belə hesab edirlər ki, Ermənistanı qorxuya salan əsas məsələ Azərbaycanın daha güclü olmasıdır. Məhz həmin müstəvidə erməni KİV-ində verilən bəzi məqalələrə nəzər salmağı lazım bildik.

Türkiyə yeni güc mərkəzi kimi: Şərq-Qərb geosiyasi tarazlığının bərpası kontekstində

Türkiyə yeni güc mərkəzi kimi: Şərq-Qərb geosiyasi tarazlığının bərpası kontekstində
30 mart 2018

Böyük dövlətlərin qlobal geosiyasi nüfuz uğrunda apardıqları mübarizə kəskinləşdikcə, meydana yeni məqamlar çıxır. Onların sırasında Yaxın Şərqdə bütövlükdə vəziyyətin inkişaf meylləri məsələsi də yer alır. Qərb ekspertləri problemin bu aspektinə son zamanlar daha çox diqqət yetirməyə başlayıblar. ABŞ mətbuatında dərc edilən bir sıra yazıların analizi göstərir ki, Türkiyənin "Fərat qalxanı" və "Zeytun budağı" əməliyyatları Vaşinqton və Brüsselin Ankaraya münasibətini yeniləşdirməkdədir. Belə ki, Qərbin böyük dövlətləri, o cümlədən Avropa İttifaqı Türkiyənin qlobal geosiyasətdəki rolunun yüksəlməsi ilə barışmalı olublar. Bu səbəbdən onlar Ankara ilə əməkdaşlıqda indi daha çox maraqlıdırlar. Problemə bu tezislərin prizmasından baxdıqda, dünyanın geosiyasi mənzərəsində hansı yeniliklər özünü göstərə bilər? Bu suala cavab axtarmağı lazımlı hesab edirik.

Yeni gərginlik dalğası: Suriyanı kimlər bölür?

Yeni gərginlik dalğası: Suriyanı kimlər bölür?
29 mart 2018

Yaxın Şərqdə səngiməyən gərginliyə yeni ziddiyyətlər əlavə olunur. Hazırda Suriya və İraqda terrorla mübarizə qlobal geosiyasətin bir sıra aspektləri ilə qarşılıqlı əlaqədə aparılır. Daha doğrusu, böyük dövlətlər sırasında terrorla mübarizəni öz məqsədləri üçün istifadə edib, regionu daha çox qana bulamaq istəyənlər var. Bunun üçün Suriyanı parçalamaq planı belə ortaya atılır. Bununla əlaqədar ekspertlər həyəcan təbili çalırlar. Eyni zamanda, regionda marağı olan digər böyük güclər də passiv qalmaq fikrində deyillər. Onlar Suriyanın bölünməməsi və özlərinin təhlükəsizliyinin təmini üçün lazım olan addımları atmaqdadırlar. Həmin bağlılıqda Türkiyə "Zeytun budağı" əməliyyatını davam etdirməkdə qərarlı olduğunu ifadə edib. Rusiya öz hərbi qüdrətini nümayiş etdirib. Tehran da hər zaman maraqlarından keçməyəcəyini bildirir. Belə çıxır ki, Yaxın Şərq hələ bir müddət "barıt çəlləyi" olaraq qalacaq.

Putinin mesajları və Qərbin reaksiyası: qlobal təhlükəsizlik təhlükədə

Putinin mesajları və Qərbin reaksiyası: qlobal təhlükəsizlik təhlükədə
28 mart 2018

Prezident Vladimir Putin Rusiya Federal Məclisinə müraciətində dünyanı maraqlandıran bir sıra məqamlara toxunub. Orada Rusiyanın daxili həyatının əsas məqamlarına diqqət çəkilməklə yanaşı, qlobal geosiyasət üçün son dərəcə əhəmiyyətli olan məsələlərə də yer ayrılıb. Lakin düşündürücüdür ki, dünya KİV-də Vladimir Putinin yeni silahlarla bağlı ifadə etdiyi fikirlərdən bəhs edirlər. Rusiyanın sosial-iqtisadi vəziyyətinin aktual aspektlərinə diqqət yetirən yoxdur. Bunun başlıca səbəbi böyük güclər arasında dialoqa deyil, nüfuz uğrunda mübarizəyə daha çox üstünlük verilməsidir. Bu məqamlar bütövlükdə dünyanın ciddi təhlükələrə məruz qala biləcəyi proqnozunu aktuallaşdırır. Hazırda ABŞ-la Rusiya arasında "kimin silahı daha güclüdür" mövzusu ətrafında informasiya savaşı gedir. Bunun fonunda isə tərəflərin masa arxasına qayıtması ehtimalı çox az görünür. Belə bir vəziyyət dünyanı haraya apara bilər? Bu suala cavab üzərində geniş dayanmağa ehtiyac vardır.

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

Yeni layihə

Xarici mətbuat

ABD çekilirse
06 aprel 2018 Habertürk

ABD çekilirse

Çarşamba günü Astana süreci ortakları Rusya, İran ve Türkiye'nin dünyaya bir birlik ve güç mesajı verdikleri çok yazıldı çizildi.

Davamı...
The West Is Wrong About China's President
03 aprel 2018 Project Syndicate

The West Is Wrong About China's President

China's recent constitutional amendment eliminating the term limits for the president and vice president has left much of the West aghast.

Davamı...