THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASƏTİNİN BÜTÜN SİRLƏRİNİ AÇIRIQ

Novruz Məmmədov: Azərbaycana münasibətdə qərəzli yanaşmalar heç bir nəticə verməyəcək

Novruz Məmmədov: Azərbaycana münasibətdə qərəzli yanaşmalar heç bir nəticə verməyəcək
20 avqust 2016

Azərbaycanın apardığı daxili və xarici siyasət göstərir ki, ona qarşı aparılan qərəzli yanaşmaların heç bir nəticəsi olmayacaq.

Şoyqu Azərbaycanda: regional geosiyasət kontekstində baxış

Şoyqu Azərbaycanda: regional geosiyasət kontekstində baxış
19 avqust 2016

Son günlər Cənubi Qafqazda geosiyasi proseslərin intensivləşdiyi müşahidə olunur. Xüsusilə Rusiya və İran diplomatiyası bir-birinin ardınca addımlar atırlar. Moskvadan Azərbaycana yüksək vəzifəli rəsmilər səfər edir, İran da uyğun gedişlər edir. Tehranla Moskva həm Bakı, həm İrəvan istiqamətində siyasi və diplomatik fəallıq göstərirlər. Kreml regionda daha geniş kontekstdə işlər aparır. İran isə təhlükəsizlik, enerji, nəqliyyat kimi mühüm sahələrdə Azərbaycanla yaxın əməkdaşlıqda maraqlı olduğunu bəyan etməklə yanaşı, Ermənistana da qaz kəmərinin çəkilişi ilə bağlı baza sazişi imzalayır. Bu cür geniş əhatəli proseslər, sözsüz ki, regionda geosiyasi mənzərəni dəyişə bilər və daha yüksək səviyyədə təhlükəsizliyin təmin edilməsinə yardımçı olar. Ancaq Ermənistan analitik dairələri, ekspertləri və bütövlükdə kütləvi informasiya vasitələri baş verənləri təhrif olunmuş məzmunda təqdim etməyə çalışırlar.

Xarici siyasət konsensusu və reallıqlar: ABŞ-ın yeni yanaşmaya ehtiyacı

Xarici siyasət konsensusu və reallıqlar: ABŞ-ın yeni yanaşmaya ehtiyacı
18 avqust 2016

Qlobal miqyasda cərəyan edən geosiyasi təlatümlər çoxlu sayda aktual məsələlər ortaya çıxarır. Bütövlükdə dünya nizamının yeniləşməsi zərurətindən bəhs edilir. Bir sıra regionlarda meydana gələn münaqişələr, silahlı toqquşmalar, yoxsulluq və aclığın yayılması, qanunsuz miqrasiya proseslərinin şiddətlənməsi, dövlətlərarası münasibətlərdə gərginliyin artması, böyük güclər arasında rəqabətin güzəştsiz və amansız məzmun kəsb etməsi və digər hallar bəşəriyyəti narahat edir. Bu kimi problemlərin həlli üçün konkret addımlar atmaq lazım gəlir. Həmin kontekstdə mütəxəssislər dünyanın ən güclü dövləti sayılan Amerikanın xarici siyasətinin təftiş edilməsi gərəkliyini vurğulayırlar. İndiki prezident seçkisi yarışı da göstərir ki, ABŞ cəmiyyətində ənənəvi siyasi elitadan narazılıq artır. İndi "antieltia" mövqeyi tutan siyasi liderlərə meyl güclənib. Bu əlamətin sonucda ABŞ xarici siyasətində uzun illərdir mövcud olan konsensus paradiqmasının dəyişməsinə aparıb çıxaracağı haqqında proqnozlar verilir. Doğrudan da həmin məsələ nəzəri və praktiki maraq doğurur.

Avropa üçün dörd ssenari: "Brexit"dən sonra mümkün transformasiya istiqamətləri

Avropa üçün dörd ssenari: "Brexit"dən sonra mümkün transformasiya istiqamətləri
17 avqust 2016

Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqını tərk etmək qərarına gəlməsi Qərbdə ciddi siyasi, ideoloji və geosiyasi əks-səda doğurub. Mütəxəssislər bu hadisənin bütövlükdə təşkilatın taleyinə təsiri ilə bağlı təhlillər aparır və proqnozlar verirlər. Maraqlıdır ki, hələlik üstünlük verilən konkret ssenari yoxdur. Aİ-nin gələcəyi ilə əlaqəli bir qeyri-müəyyənliyin hökm sürdüyü göz önündədir. Lakin əksər ekspertlərin razılaşdığı bir məqam mövcuddur – "Brexit" adi hadisə deyil, Aİ daxilində uzun illərdir yığılıb qalan prinsipial əhəmiyyətli ziddiyyətlərin məntiqi nəticəsidir. Bu baxımdan Aİ-nin siyasi, ideoloji və institusional transformasiyaya uğramasından başqa yolunun olmadığını söyləmək mümkündür. Dəyişikliklərin səviyyəsi və mexanizmləri hələ də müzakirə mövzusudur. Aydındır ki, Avropa geosiyasi və siyasi yol ayrıcındadır. Onun seçim etmək hüququ var. Bundan istifadə məsələsinin hansı çərçivədə olacağı isə müəyyənləşməyib. Bu səbəbdən bir neçə tendensiyadan danışmaq olar.

Dünya nizamının gələcəyi: liberalizmin perspektivləri

Dünya nizamının gələcəyi: liberalizmin perspektivləri
16 avqust 2016

Hazırda analitik və ekspertlər qlobal geosiyasi nizamın gələcəyi ilə bağlı müxtəlif proqnozlar verirlər. Son illər bir sıra dairələrdə belə bir fikir qərarlaşıb ki, artıq liberal nizam iflasa uğrayır və onun perspektivi yoxdur. Bunun əvəzində, sürətlə inkişaf edən bəzi dövlətlərin diqtə etdiyi yeni beynəlxalq münasibətlər sistemi formalaşa bilər. Onun əsas cəhətləri qarşıdurma şəraitində olan müxtəlif blokların mövcudluğu, ABŞ-ın lider olmadığı geosiyasi mühit, ayrı-ayrı regionlar arasında rəqabətin şiddətləndiyi tarixi mərhələnin reallığı olacaqdır. Lakin əksər analitiklərin qənaətinə görə, bu cür qiymətləndirmə yanlışdır. Hələlik ciddi səviyyədə liberal dünya nizamına alternativ sistem formalaşmayıb. Bundan başqa, XX əsrin liberal nəzəriyyələri ilə qlobal liberal nizam arasında fərqlər vardır. Bu kontekstdə həm də Amerikanın hegemonluğu ilə liberal nizamı eyniləşdirmək olmaz. Bütün bu səbəblərdən dünyanın yeni liberal düzəninin formalaşdırılmasından danışmaq daha konstruktiv görünür.

Rusiya-Türkiyə əlaqələri: prezidentlər dönüş yarada bilirlərmi?

Rusiya-Türkiyə əlaqələri: prezidentlər dönüş yarada bilirlərmi?
15 avqust 2016

Türkiyənin dövlət başçısı Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Sankt-Peterburqda Vladimir Putinlə görüşü dünya miqyasında geniş əks-səda doğurub. Qərb siyasətçiləri və ekspertləri bütövlükdə bu hadisəni müsbət qiymətləndirsələr də, müəyyən narahatlıq da ifadə edirlər. Rəsmi Ankaranın hərbi çevrilişə cəhd zamanı hakimiyyəti lazımi səviyyədə dəstəkləməməkdə günahlandırdığı ABŞ və Avropa İttifaqı indi bir qədər aktiv mövqe tutmağa çalışırlar. Vaşinqton hələlik özünü daha təmkinli aparır. R.T.Ərdoğanın "Ya Türkiyə, ya Gülən" seçimi etmək zamanı olduğunu deməsinə rəğmən, ABŞ hakimiyyəti belə bir seçim qarşısında olmadığını bildirib. Lakin, eyni zamanda, Fətullah Gülənin Ankaraya təslim edilməsi ilə bağlı hüquqi prosedurların başlandığı haqqında da informasiyalar yayılır. Aİ isə Türkiyəni itirmək istəmədiyini açıq bəyan edib. Bunların fonunda Moskva ilə Ankara arasında əməkdaşlığın yeni məzmun alması ayrıca geosiyasi əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan-İran-Rusiya görüşü: üçtərəfli əməkdaşlıq formatının yeni nümunəsi

Azərbaycan-İran-Rusiya görüşü: üçtərəfli əməkdaşlıq formatının yeni nümunəsi
10 avqust 2016

Bakıda Prezidentlər İlham Əliyev, Vladimir Putin və Həsən Ruhaninin bir araya gəlməsinə ekspertlərin böyük maraq göstərməsi təsadüfi deyil. Regionun üç nüfuzlu ölkəsi müxtəlif sahələri əhatə edən və qarşılıqlı əlaqələrin inkişafına xidmət göstərən məsələləri müzakirə ediblər. Tərəflər iqtisadi, mədəni, enerji, nəqliyyat, turizm, təhsil kimi vacib sferalarda əməkdaşlığı yeni səviyyəyə qaldırmaq haqqında ümumi razılığa nail olublar. Terrorçuluğa qarşı mübarizə, ekstremizmin qarşısının alınması, ayrı-ayrı sahələr üzrə əməkdaşlıq, yeni enerji layihələrinin həyata keçirilməsi, "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizinin reallaşdırılması və başqa sahələrdə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın gücləndirilməsi qərara alınıb. Bu kimi məqamlar üç ölkə rəhbərlərinin görüşünün regional miqyası aşdığı və qlobal siyasətin aktual problemləri ilə çulğaşdığı nəticəsini çıxarmağa imkan verir.

Geosiyasi proseslərin Şərqə doğru "dəyişməsi": üç ölkədə baş verənlər prizmasından

Geosiyasi proseslərin Şərqə doğru "dəyişməsi": üç ölkədə baş verənlər prizmasından
04 avqust 2016

Türkiyə, Ermənistan və Qazaxıstanda bir-birinin ardınca təhlükəli proseslər baş verdi. Hər üç ölkədə qan töküldü. Türkiyədə bunun miqyası daha geniş idi. Ermənistanda 2, Qazaxıstanda isə 3 hüquq-mühafizə orqanı işçisi həlak oldu. Bu hadisələrin hər birində rəsmi orqanlara qarşı silahlı hərəkətlər müşahidə edildi. Türkiyədə hərbi çevrilişdən bəhs edilirsə, Ermənistanda buna hazırlıqdan danışır, Qazaxıstanda isə terror dalğasının vüsət ala biləcəyindən ehtiyatlanırlar. Rusiya hakimiyyətinin də narahatlıqları vardır. Kreml bunu rəsmi olaraq ifadə edib. Ölkənin sərhədləri yaxınlığında qeyri-müəyyən vəziyyətin yaranmasının mümkün fəsadlarından ehtiyat edirlər. Bu prosesləri birləşdirən ümumi məqamlar mövcuddurmu? Onların geosiyasi çalarları haqqında nə demək olar?

BMT və qloballaşma: "humanitar müdaxilə"lər fonunda yeniləşmə imkanları

BMT və qloballaşma: "humanitar müdaxilə"lər fonunda yeniləşmə imkanları
01 avqust 2016

Çox vacib beynəlxalq təşkilat olduğuna şübhə olmayan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) qlobal siyasətdəki rolunun səmərəliliyinin yüksəldilməsi zərurəti ilə bağlı xeyli tədqiqatlar aparılır, kitablar, məqalələr dərc olunur, fərqli, hətta bəzən bir-birinə zidd olan ideyalar da irəli sürülür. Bu zaman təşkilatın funksiyalarının müqayisəli təhlili məsələsi aktuallaşır. O cümlədən BMT-nin dünyada sabitlik yaratmaq üçün tətbiq etdiyi mexanizmlər barədə fikirlər irəli sürülür. Məsələn, son dövrlərdə haqqında daha çox danışılan "humanitar müdaxilə"nin mahiyyəti, funksional özəllikləri və hədəflədiyi məqamlar haqqında maraqlı fikirlər ifadə edilir. BMT-nin bu üsuldan nəyə görə heç də həmişə səmərəli istifadə edə bilmədiyi üzərində düşünülür. Bu kontekstdə fərqli bir aspektdə BMT-də islahatların aparılması formasının müzakirələrə açıq olması ehtiyacı hiss edilir. Burada cavablardan çox sualların olduğu görünür.

Qərb-Rusiya münasibətləri: böhran dərinləşir

Qərb-Rusiya münasibətləri: böhran dərinləşir
29 iyul 2016

Son zamanlar qlobal miqyasda geosiyasi gərginliyin yüksəldiyini təsdiq edən proseslərin sayı artıb. Əsas olaraq Qərbin böyük dövlətləri (daha çox ABŞ) Moskvanı bir sıra məsələlərdə ittiham edir, o cümlədən Rusiyanın təhlükəli hərbi addımlar atdığını söyləyirlər. Bunun fonunda NATO-nun öz hərbi potensialını daha da gücləndirməsi zərurətindən bəhs edilir. Bunlara qarşılıq rəsmi Moskva öz mövqeyini bəyan edir. Kreml ümumi vəziyyətin NATO tərəfindən gərginləşdirildiyini ifadə edir. Burada başlıca arqument kimi bir sıra regionlarda Şimali Atlantika Alyansının öz hərbi qüvvələrini yerləşdirməsi və yeni silahları gətirməsi göstərilir. Maraqlıdır ki, NATO-Rusiya rəqabəti Avropadan tutmuş Asiya-Sakit okean hövzəsinə qədər böyük bir ərazini əhatə edir. Bütün bunlar dünya üçün yeni təhlükələrin meydana gəlməsinin əlamətləri kimi qəbul edilə bilər. Böyük dövlətlərin hərbi müstəvidə ziddiyyətlərə girməsi və onu şiddətləndirməsi müsbət əlamət sayıla bilməz. Dünya haraya gedir?

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

Yeni layihə

Xarici mətbuat

We are returning to a world of great-power rivalry
19 oktyabr 2016 The Financial Times

We are returning to a world of great-power rivalry

The US unipolar era lasted less than 25 years, undone by war and financial crisis

Davamı...
Musul Operasyonu: "Topyekûn Muamma"dan "Topyekûn Savaş"a...
17 oktyabr 2016 Milli Gazete

Musul Operasyonu: "Topyekûn Muamma"dan "Topyekûn Savaş"a...

Şimdiden şu söylenebilir: Musul, İslam dünyasının önüne atılmış büyük bir tuzak.

Davamı...