THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASƏTİNİN BÜTÜN SİRLƏRİNİ AÇIRIQ

Geosiyasi ambisiyalar: sonun başlanğıcı?

Geosiyasi ambisiyalar: sonun başlanğıcı?
18 noyabr 2016

Soyuq müharibənin sona çatması, uzun müddət beynəlxalq münasibətlər sistemini girova çevirən ikiqütblü sistemin qütblərindən birinin – SSRİ-nin və Varşava Müqaviləsi Təşkilatının çökməsi nəticəsində Qərbin yeganə dominant gücə çevrilməsi və təkqütblü dünya sisteminin formalaşması həm mütəxəssislər, həm də sıravi vətəndaşların xəyallarında olan "optimist gələcək" qığılcımını yaratmışdı. Beynəlxalq aləmdə belə təbliğat aparılırdı ki, artıq bəşəriyyətin bir-birinin düşməninə çevrilməsi, geosiyasi, ideoloji və digər ambisiyalar uğrunda amansız mübarizə öz yerini xoş niyyətli, bəşəriyyətin mənafeyinə xidmət edəcək diplomatiyaya verəcək: silahlı münaqişələrin, ziddiyyətlərin beynəlxalq hüquq çərçivəsində, ədalət prinsipləri təməlində həlli mümkün olacaq, uzun müddət böyük dövlətlərin ambisiyalarının girovuna çevrilən beynəlxalq təşkilatlar nəhayət onları yaradan dahi insanların xəyal etdiyi kimi müqəddəs missiyaya xidmət edəcək; Vudro Vilsonun 14 bəndində nəzərdə tutduğu kimi, fəaliyyətlərini qarşıdurma, rəqabət müstəvisindən qarşılıqlı surətdə faydalı əməkdaşlıq müstəvisinə daşıyacaqlar.

"Misak-i Milli": tarixin dərsləri və müasir geosiyasi reallıqlar fonunda

"Misak-i Milli": tarixin dərsləri və müasir geosiyasi reallıqlar fonunda
31 oktyabr 2016

Mosul əməliyyatının başlaması ilə Yaxın Şərqdə geosiyasi hərəkətlilik daha da artıb. Şəhərin İŞİD-dən azad edilməsindən sonra siyasi, demoqrafik və hərbi aspektlərdə mümkün dəyişikliklər dünyanın böyük dövlətlərini maraqlandırır. Hələlik vəziyyətə ABŞ nəzarət edir. Onun başçılıq etdiyi koalisiya hərbi əməliyyatlar aparır. Region dövlətlərindən müstəqil olaraq heç biri bu prosesdə yoxdur. Hətta rəsmi Bağdad Türkiyənin Mosulun azad olunmasında iştirakını istəmədiyini bəyan edib. Bunun fonunda Ankara tarixi sənəd olan "Misak-i Milli"ni xatırladıb. Türkiyə rəhbərliyi mütləq Mosul əməliyyatında iştirak edəcəyini bildirib, çünki bu, onun tarixi məsuliyyəti ilə bağlıdır. Sübut olaraq keçən əsrin 20-ci illərində qəbul edilən "Misak-i Milli"ni göstərib. Bu məsələnin gündəmə gəlməsi ilə Türkiyədə müzakirələr başlayıb. Aydın olur ki, əslində, "Misak-i Milli" qlobal geosiyasi proseslərlə sıx bağlıdır. Həmin aspektdə regionda yaranmış vəziyyətə nəzər salmaq faydalı olardı.

Qlobal neft siyasəti: Azərbaycanın real və ədalətli mövqeyi

Qlobal neft siyasəti: Azərbaycanın real və ədalətli mövqeyi
28 oktyabr 2016

Enerji daşıyıcıları sahəsində qlobal miqyasda hökm sürən çətinliklər məlumdur. Dünya üzrə bu istiqamətdə mürəkkəb vəziyyət meydana gəlib. Neft istehsal edən ölkələrin gəlirləri sürətlə azalmaqdadır. Bunun fonunda süni qaydada neftin qiymətinin aşağı salınması insanları narahat edir. Mütəxəssislərin rəyinə görə, həmin proses dünya iqtisadiyyatında anormal situasiya formalaşdırır. Eyni zamanda, ölkələr arasında ixtilafların güclənməsi, radikal qrupların meydana gəlməsi, sosial-siyasi risklərin və yoxsulluğun artması kimi neqativ tendensiyalar da intensivləşir. Bu şəraitdə dünya dövlətlərinin enerji siyasəti məsələsi daha da aktuallaşır. O cümlədən rəsmi Bakının seçdiyi strateji xətt ciddi maraq doğurur. Prezident İlham Əliyevin Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronun Azərbaycana səfəri zamanı ifadə etdiyi fikirlər bu baxımdan çox böyük əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısı həyata keçirdiyi enerji siyasətini müasir tələblərə uyğun inkişaf etdirməkdədir. İlham Əliyevin həmin kontekstdə irəli sürdüyü tezislər çox vacib məqamları əks etdirir.

Sarkisyanın növbəti "forum" şousu: siyasi səbatsızlığın fəsadları

Sarkisyanın növbəti "forum" şousu: siyasi səbatsızlığın fəsadları
19 oktyabr 2016

Dünyanın enerji sahəsində aparıcı dairələri İstanbulda Enerji Konqresinə toplaşarkən, Ermənistan prezidenti Nyu-Yorkda gülünc bir "forum" təşkil etdirib. Onun adı belə olub: "Ermənistan: Sərmayə Forumu – 2016". Ancaq nə tədbir adına uyğun keçirilib, nə də kiminsə marağına səbəb olub. Ermənistana investisiya qoyuluşunu cəlbedici etməyi hədəfləyən rəsmi İrəvan biabırçı vəziyyətə düşüb. "Forum"da heç bir ciddi müzakirə aparılmayıb və hansı qərarlar alındığı barədə yazan yoxdur. Sadəcə, rəsmi erməni təbliğatı bəzi məqamları qabartmağa cəhd edib. Lakin bu da təsirsiz olub – insanlar artıq Ermənistan rəhbərliyinin dediklərinə deyil, reallığa baxırlar. Gerçəklikdə isə Ermənistan əhalisinin maddi durumu getdikcə daha da ağırlaşır. Ölkə iqtisadiyyatının kənardan asılılığı daha da artır. Hətta yeni baş nazir və bir sıra nazirlər də vəziyyətin mürəkkəbliyindən şikayətlənirlər. Bunlar onu göstərir ki, Ermənistan hakimiyyəti növbəti dəfə siyasi fiaskoya uğrayıb və ölkəni qeyri-müəyyənliyə doğru aparmaqdadır.

Azərbaycan Prezidentinin enerji əməkdaşlığı və təhlükəsizliyi barədə mühüm tezisləri: Dünya Enerji Konqresindəki nitqi əsasında

Azərbaycan Prezidentinin enerji əməkdaşlığı və təhlükəsizliyi barədə mühüm tezisləri: Dünya Enerji Konqresindəki nitqi əsasında
17 oktyabr 2016

Bugünlərdə İstanbul şəhərində 23-cü Dünya Enerji Konqresi keçirilib. Tədbirdə 10 mindən çox nümayəndə iştirak edib. Müzakirə mövzularının əhatə dairəsi geniş olub və əsas olaraq gələcəyə hesablanmış məqamlara toxunulub. O cümlədən bir neçə on ildən sonra qlobal səviyyədə enerji mənbələrinin vəziyyəti haqqında mütəxəssislər fikir mübadiləsi aparıblar. Həmin kontekstdə ayrıca olaraq 2060-cı ildə Çinin gözlənilən enerji durumu müzakirə edilib. Siyasi liderlər daha çox müasir mərhələdə enerji əməkdaşlığı və təhlükəsizliyi məsələlərinə diqqət yetiriblər. Bu aspektdə Azərbaycanın dövlət başçısı çox maraqlı tezislər irəli sürüb. İlham Əliyevin dərin məzmunlu nitqi maraqla dinlənilib. Bu baxımdan Prezidentin ifadə etdiyi tezislərin bir sıra məqamları üzərində dayanmağa ciddi ehtiyac vardır.

Suriya müharibəsi: yeni təhlükəli ssenarilər

Suriya müharibəsi: yeni təhlükəli ssenarilər
13 oktyabr 2016

ABŞ-la Rusiya arasında Yaxın Şərq problemi ilə bağlı münasibətlər yeni gərginlik səviyyəsinə yüksəlməkdədir. Rəsmi Vaşinqton Hələbin bombalanması nəticəsində uşaqlar da daxil olmaqla 323 dinc sakinin həlak olmasına və iki xəstəxananın atəş altında qalmasına kəskin reaksiya verib. BMT-nin baş katibi də hadisəni qətliamdan da pis olay kimi qiymətləndirib. Ekspertlər bu hadisələrin bütövlükdə Yaxın Şərqdə geosiyasi mənzərəni daha da qeyri-müəyyən edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Hətta regional səviyyədə dövlətlər arasında müharibə də başlaya bilər. Suriyada savaşın güclənməsi ssenarisi reallaşarsa, qlobal geosiyasi mənzərədə hansı dəyişikliklər baş verə bilər?

Azərbaycanın təşəbbüsləri: humanizm, dialoq və ədalət naminə

Azərbaycanın təşəbbüsləri: humanizm, dialoq və ədalət naminə
10 oktyabr 2016

Müasir dünyada yüksək texnologiyalara sahib inkişaf etmiş ölkələr var. Onların bəşər insanına çox yardımları ola bilər. Ancaq real təcrübə tamamilə başqa mənzərəni ortaya qoyur. Milyonlarla insan öz yurdundan didərgin salınır. Zorakılıq qurbanı olanların sayı azalmır. Qadın, uşaq və qocalarla qeyri-insani rəftar özünü göstərir. Hazırda bütün dünya üzrə qaçqınların, məcburi köçkünlərin, münaqişələr zamanı zorakılığa məruz qalanların problemlərinin həlli ilə bağlı geniş müzakirələr aparılır. Rəsmi məlumatlara görə, bu gün dünya miqyasında münaqişələr və zorakılıq nəticəsində yurdlarından didərgin düşənlərin sayı 65 milyon nəfərə qədərdir. Təbii fəlakətlər və iqlim dəyişikliyi nəticəsində isə hər il 25 milyon insan öz evini tərk edir. Kifayət qədər yüksək rəqəmlərdir. İlk baxışdan ən inkişaf etmiş dövlətlər təsirli tədbirlər görməlidirlər. Ancaq reallıq başqa mənzərəni ortaya qoyur.

Ukrayna məsələsi: yeni təhlükəli ssenari

Ukrayna məsələsi: yeni təhlükəli ssenari
03 oktyabr 2016

Bir müddət əvvəl Krımda Ukrayna xüsusi xidmət orqanları üzvlərinin təxribatçı fəaliyyətdə ittiham edilərək tutulması geniş miqyasda gərginliyə səbəb olmaqdadır. Rusiya təhlükəsizlik xidməti bu hadisəni ciddi dağıdıcı əməl kimi qiymətləndirib. Eyni zamanda, Donbasda da vəziyyəti gərginləşdirən proseslərin getdiyi bildirilib. Moskva həmin hadisələri kəskin şəkildə pisləyərək, danışıqların davam etdirilməsinin çətin olacağını ifadə edib. Ukrayna tərəfi isə baş verənləri Kremlin öz ssenarisi adlandırıb. Hadisəyə münasibət bildirən Qərb dövlətləri və NATO tərəfləri sakitliyə dəvət ediblər. Öz növbəsində Moskva Ukraynaya havadarlıq edənlərin bu proseslərdə əlinin olmasına işarə edib. Əlavə olaraq Rusiya rəhbərliyi hərbi və diplomatik tədbirlər görəcəyini də bəyanlayıb. Həmin çərçivədə Ukrayna ilə diplomatik münasibətlərin kəsilməsi belə baş verə bilər. Bununla da Ukrayna məsələsində növbəti gərginlik mərhələsi başlamış olar. Bunun fəsadlarını geniş geosiyasi məkanda yerləşən ölkələr də görə bilər.

Çevrilişlər zənciri: uğursuzluqdan sonrakı ümidsizlik

Çevrilişlər zənciri: uğursuzluqdan sonrakı ümidsizlik
27 sentyabr 2016

Dünyanın bir çox ölkəsində hərbi çevrilişlərə cəhdin arxasında Qərb dövlətlərinin xüsusi xidmət orqanlarının dayandığı barədə KİV-də tez-tez məlumatlar yayılır. Gətirilən faktlara əsasən, demək mümkündür ki, bu işi indi daha sistemli və əhatəli formaya salmağa cəhd edilir. Lakin Türkiyə bu prosesi sanki sındırdı. Obrazlı desək, çevrilişlər zənciri qırıldı, indi də təşkilatçıların bədbinlik zamanı başlayıb. Buna baxmayaraq, MDB məkanındakı bir sıra ölkələr üçün təhlükə qalır. Faktlar göstərir ki, həmin dövlətlərdə xarici kəşfiyyat sabitliyi pozmaq istiqamətində addımlar atır. Bunu müxtəlif üsullarla etsələr də, məqsəd birdir – yerli hakimiyyətin legitimliyini şübhə altına almaq və öz maraqlarına uyğun yeni iqtidar formalaşdırmaq! Bu səbəbdən dövlətçilik üçün təhdidlərin davam etdiyi nəticəsini çıxarmaq olar.

Yaxın Şərqdə geosiyasi dinamikanın bəzi aspektləri: yeni konfiqurasiya imkanları

Yaxın Şərqdə geosiyasi dinamikanın bəzi aspektləri: yeni konfiqurasiya imkanları
22 sentyabr 2016

Bütövlükdə dünya üzrə siyasi vəziyyət sürətlə dəyişir. Suriya böhranı ətrafında da kifayət qədər düşündürücü proseslər baş verir. Ölkə daxilində silahlı toqquşmalar davam edir. Müxtəlif qruplara münasibətdə böyük dövlətlər hələ də ümumi mövqe ortaya qoya bilmirlər. Hansı təşkilatların terrorçu adlandırılmalı olması barədə yekdil fikir yoxdur. Bunun fonunda ABŞ, Avropa İttifaqı ölkələri, Rusiya, İran, Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı nüfuz uğrunda savaşlarını davam etdirirlər. Bu ilin iyul ayında Türkiyədə hərbi çevriliş cəhdindən sonra proseslər yeni vüsət alıb. İndi ekspertlər regionda geosiyasi konfiqurasiyaların formalaşmağa başladığını vurğulayır, bu prosesdə üstünlüyü bu və ya digər böyük dövlətə verirlər. Müxtəlif ehtimallar irəli sürülür. Ancaq təhlillərin demək olar ki, hər birində Ankaraya xüsusi yer ayrılır. Reallıqda Yaxın Şərqdə hansı ssenarinin həyata keçəcəyini demək çətindir. Bunu zaman göstərəcək. Lakin artıq mövcud vəziyyətin uzun müddət davam edə bilməyəcəyi etiraf olunur. Bu baxımdan hansı ssenarilərdən bəhs etmək olar?

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

Yeni layihə

Xarici mətbuat

China's Belt and Road to Nowhere
21 may 2017 The National Interest

China's Belt and Road to Nowhere

Beijing's mixture of political and economic priorities may not result in an overall Belt and Road policy formula that is workable.

Davamı...
İran-Rusya ittifakının geleceği ve Trump politikaları
13 fevral 2017 Anadolu Ajansı

İran-Rusya ittifakının geleceği ve Trump politikaları

ABD Başkanı Trump'ın işbaşına gelmesiyle ABD-Rusya ilişkilerinin düzene gireceğine dair işaretler, İran'ı yeniden hedef haline getirdi.

Davamı...