THE THINKING OF FUTURE
BİZ DÜNYA SİYASƏTİNİN BÜTÜN SİRLƏRİNİ AÇIRIQ

BMT-nin yeni dünya nizamının formalaşmasında rolu: "postböhran" mərhələyə keçid

BMT-nin yeni dünya nizamının formalaşmasında rolu: "postböhran" mərhələyə keçid
12 yanvar 2017

Siyasətçilər, alimlər, analitiklər və ekspertlər dünyanın yeni geosiyasi nizama ehtiyacının olduğunu həmişə vurğulayırlar. XXI əsrin əvvəllərindən etibarən qlobal miqyasda müşahidə edilən müxtəlif təhlükəli proseslərin fonunda bu, tamamilə təbii görünür. Qlobal problemlər adlanan və sayı getdikcə artan bir sıra neqativ trendlər bəşəriyyətin mövcudluğunu belə şübhə altına almaqdadır. Buna görə də bütün dövlətləri qane edə bilən və beynəlxalq hüquq üzərində qurulan geosiyasi düzən yaradılmalıdır. Zorakılıq, terror, ikili standartlar, yoxsulluq, aclıq, hüquq pozuntuları, heç olmasa, minimuma endirilməlidir. Bütövlükdə bəşəriyyət bu vəzifəni yerinə yetirməlidir. Ancaq, maraqlı olduğu dərəcədə həm də qəribədir ki, dünya həmin keçidi reallaşdıra bilmir. Bu prosesdə zəif cəhətlərdən birinin beynəlxalq təşkilatlara, ilk növbədə BMT-yə üstünlük verilməməsindən ibarət olduğunu düşünürük. Nəzəri olaraq BMT-nin rolu və əhəmiyyətini hər kəs qəbul edir. Lakin konkret işə gəldikdə, meydana müəyyən maneələr çıxır. Xilas yolu varmı? Tədqiqatçılar bu barədə hansı fikirdədirlər?

Rusiya-Türkiyə-İran koalisiyası: Qərbin reaksiyası və qlobal geosiyasət

Rusiya-Türkiyə-İran koalisiyası: Qərbin reaksiyası və qlobal geosiyasət
11 yanvar 2017

Moskvada üç dövlətin Suriya ilə bağlı müzakirələr aparması dünya siyasətində rezonans doğurub. Müxtəlif səviyyələrdə bu hadisənin təhlili aparılır. Artıq meydana yeni bir əməkdaşlıq formatının çıxdığını vurğulayırlar. Bu prosesin müsbət, yaxud mənfi nəticələr verə biləcəyi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparılır. Ekspertlər hesab edirlər ki, hələlik kövrək olan Rusiya-Türkiyə-İran "üçlüyü", eyni zamanda, Yaxın Şərqdə qüvvələr nisbətini dəyişə bilər. Burada əməkdaşlıq formatının nüvəsində Rusiyanın dayandığına əmindirlər. Həmin səbəbdən "üçlüyü" Moskvanın geosiyasi addımı olaraq qiymətləndirirlər. Onun fonunda isə Vaşinqtonun baş verənlərə münasibətini təhlil edirlər. Bu aspektdə də müəyyən ziddiyyətlər özünü göstərməkdədir. Onların işığında Rusiya-Türkiyə-İran əməkdaşlığının perspektivi necə görünür? Bu, qlobal geosiyasətin dinamikasında hansı dəyişiklərə təkan verə bilər?

Bir qələbə və bir məğlubiyyət: Hələbdən Palmiraya və Mosula qədər

Bir qələbə və bir məğlubiyyət: Hələbdən Palmiraya və Mosula qədər
29 dekabr 2016

Suriyada savaş getdikcə fərqli məzmun kəsb etməyə başlayır, çünki burada ərazilər əldən-ələ keçməkdə davam edir. Hökumət qüvvələri hansısa bir yeri azad edirsə, başqa istiqamətdən ağır zərbələr alır. Sanki ssenarisi əvvəlcədən yazılmış bir geosiyasi-hərbi oyun gedir. Hələlik tərəflərdən heç biri tam üstünlük əldə edə bilmir. Rusiyanın dəstəyi ilə Bəşər Əsəd ordusu xeyli ərazi azad etsə də, onun necə qorunacağı məsələsi aydın deyildir. Bunun fonunda Hələbin müxalifətin əlindən alınmasının sevinci uzun sürmədi – "Yaxın Şərqin mirvarisi" sayılan Palmiranı İŞİD yenidən zəbt etdi. B.Əsədə bağlı qüvvələr sürətlə şəhəri tərk etməli oldular. Bundan başqa, İŞİD-ə qarşı Mosulda aparılan əməliyyat da uğurlu görünmür. Bir sıra ekspertlər hesab edirlər ki, Suriya ordusunun hissələri azad etdikləri ərazilərdə qətliam törədirlər. Bu da sadə insanların İŞİD-in tərəfinə keçməsinə səbəb olur. Belə çıxır ki, hay-küylə başlayan hərbi əməliyyatlar digər səbəblərdən səmərəliliyini itirməyə başlayıb. Bəs çıxış yolu nədədir? Suriyada qan axıdılmasının qarşısını kim ala biləcək?

Türkiyənin yeni sınağı: terror, geosiyasət və islamofobiya

Türkiyənin yeni sınağı: terror, geosiyasət və islamofobiya
14 dekabr 2016

İstanbulda növbəti dəfə qan töküldü. Günahsız insanlar həyatını itirdi. Terror amansız şəkildə dinc adamlara kədər gətirdi. Qardaş ölkə bütövlükdə qətliamlara qarşı yenidən birləşdiyini nümayiş etdirdi. Ölkə rəhbərliyi inkişaf paradiqmasını həyata keçirməkdə qərarlı olduğunu və bunun üçün lazım olan hər bir fədakarlığı göstərməyə hazırlığını bir daha bəyan etdi. Dost dövlətlər də türk xalqına başsağlığı verdilər. Azərbaycan Prezidenti dərin kədər hissini ifadə etdi. Ekspertlər baş verən hadisəni geosiyasi kontekstdə qiymətləndirməyə meyllidirlər. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan bildirib ki, söhbət bır sıra dairələrin Türkiyəyə qarşı apardıqları natəmiz oyundan gedir. Aksiyanı birbaşa həyata keçirənlər onların əmr qullarıdırlar. Ankara məsələni kökündən həll etməkdə qərarlıdır. Onu öz yolundan heç kəs döndərə bilməz. Bütün bunların fonunda son terror hadisəsinin hansı geosiyasi proseslərə rəvac verə biləcəyi məsələsi aktual görünür. Bununla bağlı təhlillər aparmaq zərurəti mövcuddur.

Aİ-nin gələcəyi: Darendorf Forumunun fərqli ssenariləri

Aİ-nin gələcəyi: Darendorf Forumunun fərqli ssenariləri
07 dekabr 2016

Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxmasına dair referendumdan sonra mütəxəssislər "köhnə qitə"nin siyasi, geosiyasi və hərbi-iqtisadi taleyi ilə bağlı analizlərini intensivləşdiriblər. Hazırda Avropanın özündə ekspertlər geniş fikir mübadiləsi aparır, təşkilatın mümkün transformasiya formalarını müzakirə edirlər. Onların sırasında ciddi analizləri və proqnozları ilə tanınan Darendorf Forumunun builki məruzəsi böyük maraq doğurur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu Forum öz analitik işlərinə daim ciddi və yüksək hazırlıqlı ekspertləri dəvət edir. Buna görə də onların hazırladıqları məruzələr populist deyil, elmi əsası olan analizdir. Son olaraq Darendorf Forumu Aİ-nin 2025-ci ilə qədər müddətdə uğraya biləcəyi transformasiyalar barədə geniş proqnostik məruzə hazırlayıb. Sənədin bir çox məqamları geosiyasi aspektdə maraq doğurduğundan onlar üzərində dayanmağa ehtiyac görürük.

Türkiyə və Cənubi Qafqaz: geosiyasi sabitliyin şərtləri

Türkiyə və Cənubi Qafqaz: geosiyasi sabitliyin şərtləri
05 dekabr 2016

Bir sıra ekspertlər Ankaranın son zamanlar xarici siyasətdə daha da fəal olduğunu vurğulayırlar. Onlar qeyd edirlər ki, Türkiyə Yaxın Şərq, Balkanlar və Qafqaz istiqamətlərində xeyli təsirli addımlar atmağa başlayıb. O cümlədən Ankara Ermənistanın silahlandırılmasına həssaslıqla yanaşmaqdadır. Yaxın Şərqdə Suriyaya hərbi qüvvə yeridərək burada öz varlığını təsdiqləməklə yanaşı, Türkiyə Cənubi Qafqazda da geosiyasi sabitliyin təmin olunması üçün Azərbaycanla sıx əməkdaşlığını inkişaf etdirməkdədir. İki türk dövlətinin əlaqələri bütövlükdə regionun sabitliyi, insanların rifahı və ölkələrin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edir. Gürcüstan da bu reallığı qəbul edir və Bakı-Ankara müttəfiqliyinə dəstək verir. Lakin bəzi ekspertlər Türkiyənin regiondakı roluna şübhə ilə yanaşır və əsassız fikirlər irəli sürürlər. Həmin aspektdə Türkiyənin Cənubi Qafqaz istiqamətində xarici siyasətinin bir sıra məqamları üzərində geniş dayanmağa ehtiyac duyuruq.

Ənənəvi paradiqmanın iflasından sonra: xaos, yoxsa yeni nizamlılıq?

Ənənəvi paradiqmanın iflasından sonra: xaos, yoxsa yeni nizamlılıq?
30 noyabr 2016

İndi dünyanın bir çox analitiki qlobal səviyyədə geosiyasi qeyri-müəyyənliyin tüğyan etdiyini vurğulayırlar. Əslində, bu barədə bir neçə ildir ki, danışılır, ancaq bu dəfə söhbət daha dərin məqamlardan gedir. Mütəxəssislər bu kontekstdə əsas olaraq dövlətlərin qüdrətsizliyinin artmasını və onların daha dayanıqsız vəziyyətə gəlməsini qeyd edirlər. Sözsüz ki, kifayət qədər maraqlı qənaətdir. Çünki dünyanın taleyi ilə birbaşa bağlıdır. Lakin bu vəziyyətin uzun müddət davam etməsi bəşəriyyəti məhvə apara bilər. Bu aspektdə xilas yolu nədə görülür? Təəssüf ki, bu barədə danışan hələlik yoxdur. Ümid verən faktorlardan biri tarixdə buna bənzər situasiyaların olmasıdır. Bugünkü reallığa həmin prizmadan baxdıqda, insanlıq üçün bir fürsətin yarandığını deyə bilərik. Bununla yanaşı, etiraf etmək gərəkdir ki, ona nail olmaq ciddi nəzəri və praktiki fəaliyyət tələb edir. Yeni paradiqma formalaşdırmaq asan proses deyil!

Böyük siyasətin bir fraqmenti: Yaxın Şərq və yeni dünya nizamı iddiaları

Böyük siyasətin bir fraqmenti: Yaxın Şərq və yeni dünya nizamı iddiaları
23 noyabr 2016

İndi mütəxəssislər yeni dünya nizamı haqqında regional münaqişələr kontekstində danışmağı sevirlər. Burada bir məntiq vardır. Çünki Yer kürəsinin müxtəlif guşələrində özünü göstərən ixtilafların qlobal geosiyasi güclərlə əlaqəli olduğuna şübhə yeri qalmayıb. Eyni zamanda, dünya üzrə əlaqələr o dərəcədə inkişaf edib ki, bir yerdə baş verən hadisə ilə qlobal situasiya arasında bağlılıq avtomatik olaraq ağıla gəlir. Lakin siyasi baxımdan məsələnin hiyləgər tərəfi də məhz bu məqamla bağlıdır. Bəziləri həmin faktordan çıxış edərək dünyada baş verən prosesləri bir məntiqi sapa düzməyə çalışırlar. Bu zaman əsas sifarişçi, yəni ABŞ unudulur. O cümlədən Hələb, Mosul, Rakka ilə əlaqədar yaranmış situasiyanın təhlilində Vaşinqtonun geosiyasi planlarının təsirini ciddi surətdə nəzərə almaq lazım gəlir. Bu aspektdə Yaxın Şərqdə Osmanlı İmperiyasının mirasının kimlər arasındasa bölüşdürülməsindən danışmaq qeyri-korrekt olardı. Əsas odur ki, burada müsəlman dövlətçiliyinə, mədəniyyətinə, tarixi ənənələrinə, İslamın həqiqi mahiyyətinə zərbələr vurulur və yerli ölkələr bu böyük planın əsirinə çevrilib.

Qlobal siyasətin dəyişməsi: radikalizm və lokallaşma meylləri artır

Qlobal siyasətin dəyişməsi: radikalizm və lokallaşma meylləri artır
22 noyabr 2016

ABŞ-da Donald Trampın seçkidə qələbə qazanması dünya siyasi dairələrində təlatüm yaradıb. İndi analitiklər və ekspertlər bütövlükdə bəşəriyyəti nələrin gözlədiyini təhlil etməyə çalışırlar. Söhbət dünya siyasətində meydana çıxa biləcək mənzərədən gedir. Bir sıra mütəxəssislər hesab edirlər ki, Tramp fenomeni son illər Qərb siyasi mühitində özünü göstərən proseslərin birbaşa məntiqi nəticəsidir. Konkret deyilsə, Avropada antiqlobalist, antimüsəlman, antimiqrant mövqeyində olan siyasətçilərin reytinqləri yüksəlir. Avropa bununla daha çox ultramillətçi və radikal müstəviyə keçid edir. Həmin prosesi təsdiq edən faktlardan biri də Qərbdə bu cür mövqedə olan siyasətçilərin seçkilərdə getdikcə daha çox səs qazanmasıdır. Bu məsələ üzərində geniş dayanmağa ehtiyac görürük.

Geosiyasi ambisiyalar: sonun başlanğıcı?

Geosiyasi ambisiyalar: sonun başlanğıcı?
18 noyabr 2016

Soyuq müharibənin sona çatması, uzun müddət beynəlxalq münasibətlər sistemini girova çevirən ikiqütblü sistemin qütblərindən birinin – SSRİ-nin və Varşava Müqaviləsi Təşkilatının çökməsi nəticəsində Qərbin yeganə dominant gücə çevrilməsi və təkqütblü dünya sisteminin formalaşması həm mütəxəssislər, həm də sıravi vətəndaşların xəyallarında olan "optimist gələcək" qığılcımını yaratmışdı. Beynəlxalq aləmdə belə təbliğat aparılırdı ki, artıq bəşəriyyətin bir-birinin düşməninə çevrilməsi, geosiyasi, ideoloji və digər ambisiyalar uğrunda amansız mübarizə öz yerini xoş niyyətli, bəşəriyyətin mənafeyinə xidmət edəcək diplomatiyaya verəcək: silahlı münaqişələrin, ziddiyyətlərin beynəlxalq hüquq çərçivəsində, ədalət prinsipləri təməlində həlli mümkün olacaq, uzun müddət böyük dövlətlərin ambisiyalarının girovuna çevrilən beynəlxalq təşkilatlar nəhayət onları yaradan dahi insanların xəyal etdiyi kimi müqəddəs missiyaya xidmət edəcək; Vudro Vilsonun 14 bəndində nəzərdə tutduğu kimi, fəaliyyətlərini qarşıdurma, rəqabət müstəvisindən qarşılıqlı surətdə faydalı əməkdaşlıq müstəvisinə daşıyacaqlar.

Azərbaycanın xarici ölkələrdəki diplomatik nümayəndəlikləri twitterdə

Yeni layihə

Xarici mətbuat

We are returning to a world of great-power rivalry
19 oktyabr 2016 The Financial Times

We are returning to a world of great-power rivalry

The US unipolar era lasted less than 25 years, undone by war and financial crisis

Davamı...
Musul Operasyonu: "Topyekûn Muamma"dan "Topyekûn Savaş"a...
17 oktyabr 2016 Milli Gazete

Musul Operasyonu: "Topyekûn Muamma"dan "Topyekûn Savaş"a...

Şimdiden şu söylenebilir: Musul, İslam dünyasının önüne atılmış büyük bir tuzak.

Davamı...